<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X22n0432">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 432 阿彌陀經註</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 432 阿彌陀經註</title>
			<author>淸 鄭澄德･鄭澄源註</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">22</idno>.<idno type="no">432</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-15 17:14:39 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">阿彌陀經註</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00145">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName>
				<mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00501">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName>
				<mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>馱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[馬*犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB05418">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05418</charName>
				<mapping cb:dec="988458" type="PUA">U+F152A</mapping>
			<mapping type="unicode">U+458D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虔-文+ㄆ]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB06078">
				<charName>CBETA CHARACTER CB06078</charName>
				<mapping cb:dec="989118" type="PUA">U+F17BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+22E42</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>攜</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[打-丁+嶲]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15179">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName>
				<mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16014">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName>
				<mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB17285">
				<charName>CBETA CHARACTER CB17285</charName>
				<mapping cb:dec="1000325" type="PUA">U+F4385</mapping>
			<charProp><localName>composition</localName><value>叩⃝</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-06-28T14:44:57">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0898b" n="0898b"/>
<lb ed="X" n="0898b01"/>
<lb ed="X" n="0898b02"/>
<lb ed="X" n="0898b03"/>
<lb ed="X" n="0898b04"/>
<lb ed="X" n="0898b05"/><cb:docNumber>No. 432</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0898b06"/><lb ed="R091" n="0740a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>修西定課</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0898b07"/>
<lb ed="X" n="0898b08"/><lb ed="R091" n="0740a02"/><cb:div><p xml:id="pX22p0898b0801">許序曰。昔佛法入中國旣數百年。慧遠法師方以淨
<lb ed="X" n="0898b09"/><lb ed="R091" n="0740a03"/>土收束羣靈。雖一百二十三人未能一生都辦。然一
<lb ed="X" n="0898b10"/><lb ed="R091" n="0740a04"/>生取辦者不少矣。此一百二十三人。皆以宏誓互相
<lb ed="X" n="0898b11"/><lb ed="R091" n="0740a05"/>鉤攝。深諧佛願。畢發蓮香。轉度冤親。引生眷屬。後之
<lb ed="X" n="0898b12"/><lb ed="R091" n="0740a06"/>聞水聲而開念佛。入寂定而往西方。夢兆神徵。輝映
<lb ed="X" n="0898b13"/><lb ed="R091" n="0740a07"/>震旦。固皆此一脈之明暗相生也。宗門識高力透。高
<lb ed="X" n="0898b14"/><lb ed="R091" n="0740a08"/>步人天。直趨無上寂光。權抑三種淨土。<note place="inline">實報方便同居</note>甘芳
<lb ed="X" n="0898b15"/><lb ed="R091" n="0740a09"/>不著。妙勝醍醐。然不遇夫上根。必化而爲毒藥。故曹
<lb ed="X" n="0898b16"/><lb ed="R091" n="0740a10"/>溪八世孫永明禪師。回宗鏡之全光。入西方之一脈
<lb ed="X" n="0898b17"/><lb ed="R091" n="0740a11"/>焉。諸法門中。花嚴大備。雲棲大師。具正知見。游花嚴
<lb ed="X" n="0898b18"/><lb ed="R091" n="0740a12"/>法海。悲深識卓。思精用宏。撰成彌陀疏鈔。委曲引歸
<lb ed="X" n="0898b19"/><lb ed="R091" n="0740a13"/>極樂。老實念佛。天龍喜歡。無量衆生。如得慈母。故禪
<lb ed="X" n="0898b20"/><lb ed="R091" n="0740a14"/>講兩家之未能不受後有者。無不以此爲神明休息
<lb ed="X" n="0898b21"/><lb ed="R091" n="0740a15"/>之地。禪講兩家之<anchor xml:id="nkr_note_add_0898b2101" n="0898b2101"/><anchor xml:id="beg0898b2101" n="0898b2101"/>已<anchor xml:id="end0898b2101"/>能不受後有者。無不以此爲水
<lb ed="X" n="0898b22"/><lb ed="R091" n="0740a16"/>月道場之緣。自度度人。無等等法。捨念佛往生一門。
<lb ed="X" n="0898b23"/><lb ed="R091" n="0740a17"/>而更何有也。噫。神游法界。璀璨玲瓏。步三敎之園林。
<lb ed="X" n="0898b24"/><lb ed="R091" n="0740a18"/>得一心之歸宿。吾友鄭子。今庶幾焉。著宗鏡堂叢書
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0898c" n="0898c"/>
<lb ed="X" n="0898c01"/><lb ed="R091" n="0740b01"/>四十八種。以修西定課爲第一。予一見。生歡喜心。與
<lb ed="X" n="0898c02"/><lb ed="R091" n="0740b02"/>眷屬謀首取而刻之。願興十方信心人。同此光明受
<lb ed="X" n="0898c03"/><lb ed="R091" n="0740b03"/>用耳。</p><p xml:id="pX22p0898c0303" cb:place="inline">仁和許樾身。</p>
<lb ed="X" n="0898c04"/><lb ed="R091" n="0740b04"/>
<lb ed="X" n="0898c05"/><lb ed="R091" n="0740b05"/><p xml:id="pX22p0898c0501">自序曰。非定不戒。非定不慧。不定者。輪回之象也。一
<lb ed="X" n="0898c06"/><lb ed="R091" n="0740b06"/>切衆生。累劫以來。孰不曾爲善。孰不曾修行。孰不曾
<lb ed="X" n="0898c07"/><lb ed="R091" n="0740b07"/>念佛。孰不曾發願。但以心光不定。淨土未生。故長久
<lb ed="X" n="0898c08"/><lb ed="R091" n="0740b08"/>漂沈。不蒙解脫耳。苦哉痛哉。依我此書。每日修持。必
<lb ed="X" n="0898c09"/><lb ed="R091" n="0740b09"/>有光明來相接引。三生眷屬。其共勉焉。</p><p xml:id="pX22p0898c0916" cb:place="inline">咸豐十一年
<lb ed="X" n="0898c10"/><lb ed="R091" n="0740b10"/>正月。淨業學人菩薩戒鄭澄德<note place="inline">學川</note>鄭澄源<note place="inline">學烺</note>排定注
<lb ed="X" n="0898c11"/><lb ed="R091" n="0740b11"/>明。謹序其緣起。以此功德。願我
<lb ed="X" n="0898c12" type="honorific"/><lb ed="R091" n="0740b12"/>君父安平。淨業光昌。慧音成就。</p>
<lb ed="X" n="0898c13"/><lb ed="R091" n="0740b13"/>
<lb ed="X" n="0898c14"/><lb ed="R091" n="0740b14"/><p xml:id="pX22p0898c1401">先擧香讚。</p>
<lb ed="X" n="0898c15"/><lb ed="R091" n="0740b15"/><p xml:id="pX22p0898c1501">心香乍　爇　法界同　熏　　蓮池海會悉遙聞
<lb ed="X" n="0898c16"/><lb ed="R091" n="0740b16"/>　　　我佛起祥雲　　　嘉瑞繽　紛　　接引
<lb ed="X" n="0898c17"/><lb ed="R091" n="0740b17"/>願方殷　　嘉瑞繽　紛　　接引願方殷。</p>
<lb ed="X" n="0898c18"/><lb ed="R091" n="0740b18"/><p xml:id="pX22p0898c1801">每一圈擊魚一聲。</p>
<lb ed="X" n="0898c19"/><lb ed="R091" n="0741a01"/><p xml:id="pX22p0898c1901">信心爲香。法界者。統心法事法之所到而爲界。言
<lb ed="X" n="0898c20"/><lb ed="R091" n="0741a02"/>其廣大。無所不包也。蓮池海會。指西方淨土中人
<lb ed="X" n="0898c21"/><lb ed="R091" n="0741a03"/>也。我佛。指阿彌陀也。必言我者。從我心光明中出
<lb ed="X" n="0898c22"/><lb ed="R091" n="0741a04"/>現。光明不聚。不能見佛也。起者。從<name role="" type="person">西方極樂世界</name>。
<lb ed="X" n="0898c23"/><lb ed="R091" n="0741a05"/>來赴東土<name role="" type="person">娑婆世界</name>也。嘉瑞。樓閣幢旛異香天樂
<lb ed="X" n="0898c24"/><lb ed="R091" n="0741a06"/>之類也。繽紛。文彩交互也。願方殷者。阿彌陀佛修
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0899a" n="0899a"/>
<lb ed="X" n="0899a01"/><lb ed="R091" n="0741a07"/>行之時。作法藏比丘。對世自在王如來前。發四十
<lb ed="X" n="0899a02"/><lb ed="R091" n="0741a08"/>八願。願願成就。方成佛道。其四十八願。皆是多設
<lb ed="X" n="0899a03"/><lb ed="R091" n="0741a09"/>方便。廣度十方六道衆生。勸其念佛。生於極樂世
<lb ed="X" n="0899a04"/><lb ed="R091" n="0741a10"/>界中。修行不退。便悟眞宗。成就威神。轉相化度也。
<lb ed="X" n="0899a05"/><lb ed="R091" n="0741a11"/>今阿彌陀佛。願力圓成。作佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0899a0501" n="0899a0501"/><anchor xml:id="beg0899a0501" n="0899a0501"/>已<anchor xml:id="end0899a0501"/>久。願光慈照。接引
<lb ed="X" n="0899a06"/><lb ed="R091" n="0741a12"/>心深。譬如一鏡涵空。影來則現。所以叩之而無不
<lb ed="X" n="0899a07"/><lb ed="R091" n="0741a13"/>通也。</p>
<lb ed="X" n="0899a08"/><lb ed="R091" n="0741a14"/><p xml:id="pX22p0899a0801">南無蓮池海會佛菩薩<note place="inline">三稱三拜</note>。</p>
<lb ed="X" n="0899a09"/>
<lb ed="X" n="0899a10"/>
<lb ed="X" n="0899a11"/>
<lb ed="X" n="0899a12"/><lb ed="R091" n="0741a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899a1201">佛說阿彌陀經</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899a13"/><lb ed="R091" n="0741a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899a1301">佛。東方<name role="" type="person">娑婆世界</name>釋迦牟尼佛也。釋迦在此娑婆
<lb ed="X" n="0899a14"/><lb ed="R091" n="0741a18"/>成佛。隨衆生壽。不過百年。愍念娑婆衆生。見佛不
<lb ed="X" n="0899a15"/><lb ed="R091" n="0741b01"/>易。釋迦以後。彌勒以前。千萬年中。受大苦惱。故說
<lb ed="X" n="0899a16"/><lb ed="R091" n="0741b02"/>此阿彌陀經。流布世間。使諸苦惱衆生。修七日之
<lb ed="X" n="0899a17"/><lb ed="R091" n="0741b03"/>功。免永劫之苦。轉凡成聖。不退佛因也。經。法也。經
<lb ed="X" n="0899a18"/><lb ed="R091" n="0741b04"/>名阿彌陀者。純說阿彌陀佛度生因緣功德也。阿
<lb ed="X" n="0899a19"/><lb ed="R091" n="0741b05"/>者。無也。彌陀者。量也。其佛萬德圓成。不可窮盡。故
<lb ed="X" n="0899a20"/><lb ed="R091" n="0741b06"/>名無量。於萬德中。願爲最勝。願力大。故光明無量。
<lb ed="X" n="0899a21"/><lb ed="R091" n="0741b07"/>願心長。故壽命無量也。諸經所稱無量壽佛無量
<lb ed="X" n="0899a22"/><lb ed="R091" n="0741b08"/>光佛。卽此佛矣。釋迦說此經。在東土<name role="" type="person">娑婆世界</name>南
<lb ed="X" n="0899a23"/><lb ed="R091" n="0741b09"/>贍部洲<name role="" type="person">舍衛國</name>。傳至震旦。震旦卽南洲東邊。我輩
<lb ed="X" n="0899a24"/><lb ed="R091" n="0741b10"/>所居也。梵文古茂。不可持誦。有姚秦時之三藏法
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0899b" n="0899b"/>
<lb ed="X" n="0899b01"/><lb ed="R091" n="0741b11"/>師鳩摩羅什者。翻譯此經。經義圓妙。不可淺測。有
<lb ed="X" n="0899b02"/><lb ed="R091" n="0741b12"/>大淸朝之菩薩戒鄭學川者。作爲今解。今解者。取
<lb ed="X" n="0899b03"/><lb ed="R091" n="0741b13"/>經中今現在說法今發願今生之義。望人一生取
<lb ed="X" n="0899b04"/><lb ed="R091" n="0741b14"/>辦。便不入於父母之胎。妙取蓮花。高超界外也。</p><p xml:id="pX22p0899b0419" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0899b05"/><lb ed="R091" n="0741b15"/>夫佛說我聽。皆從心現。但是心說心聽耳。心體如
<lb ed="X" n="0899b06"/><lb ed="R091" n="0741b16"/>鏡。山河大地。人物虗空。我及如來。種種形類。但是
<lb ed="X" n="0899b07"/><lb ed="R091" n="0741b17"/>妙圓心鏡中所現影子耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899b08"/><lb ed="R091" n="0741b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899b0801">如是我聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899b09"/><lb ed="R091" n="0742a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899b0901">如者。心之眞體。譬如鏡也。是者。心中所現法。譬如
<lb ed="X" n="0899b10"/><lb ed="R091" n="0742a02"/>在全鏡上指出一個影子也。我者二義。自經言之。
<lb ed="X" n="0899b11"/><lb ed="R091" n="0742a03"/>卽是結集之阿難也。自讀經言之。卽是持誦之人
<lb ed="X" n="0899b12"/><lb ed="R091" n="0742a04"/>也。聞者。心慧之動機也。心耳同用。方謂之聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899b13"/><lb ed="R091" n="0742a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899b1301">一時佛在<name role="" type="person">舍衛國</name>。<name role="" type="person">祇樹給孤獨園</name><note place="inline">祇音其</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899b14"/><lb ed="R091" n="0742a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899b1401">一時者。諸天及人。時分各異。佛音周徧。不能專指
<lb ed="X" n="0899b15"/><lb ed="R091" n="0742a07"/>一方也。佛。釋迦牟尼也。生於<name role="" type="person">周昭王</name>時。歿於周穆
<lb ed="X" n="0899b16"/><lb ed="R091" n="0742a08"/>王時。大悲影現。來度衆生。非歿非生。現作生歿。譬
<lb ed="X" n="0899b17"/><lb ed="R091" n="0742a09"/>如水月燈雲。玲瓏妙映耳。佛之本體。但是光明。吞
<lb ed="X" n="0899b18"/><lb ed="R091" n="0742a10"/>吐虗空。無處不到。豈有生死往來耶。</p><p xml:id="pX22p0899b1815" cb:place="inline">○佛者。覺也。
<lb ed="X" n="0899b19"/><lb ed="R091" n="0742a11"/>無有不覺之處。無有不覺之時。破盡昏沈。自他咸
<lb ed="X" n="0899b20"/><lb ed="R091" n="0742a12"/>度。故稱佛也。梵云舍衛。此云聞物也。祇。<name role="" type="person">祇陀太子</name>
<lb ed="X" n="0899b21"/><lb ed="R091" n="0742a13"/>也。<name role="" type="person">給孤獨</name>。長者之號也。長者買太子之園以供佛。
<lb ed="X" n="0899b22"/><lb ed="R091" n="0742a14"/>太子但賣園不賣樹。自以樹供佛。故園樹二名稱
<lb ed="X" n="0899b23"/><lb ed="R091" n="0742a15"/>地也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899b24"/><lb ed="R091" n="0742a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899b2401">與大比丘僧千二百五十人俱。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0899c" n="0899c"/>
<lb ed="X" n="0899c01"/><lb ed="R091" n="0742a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c0101">比丘。此言乞士也。上乞法於佛。下乞食於衆生。僧。
<lb ed="X" n="0899c02"/><lb ed="R091" n="0742a18"/>衆也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c03"/><lb ed="R091" n="0742b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c0301">皆是大阿羅漢。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c04"/><lb ed="R091" n="0742b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c0401">菩薩爲大乘。緣覺爲中乘。聲聞爲小乘。阿羅漢者。
<lb ed="X" n="0899c05"/><lb ed="R091" n="0742b03"/>聲聞乘之第四果也。阿羅漢有三義。一者能殺煩
<lb ed="X" n="0899c06"/><lb ed="R091" n="0742b04"/>惱賊。二者怖散一切魔。三者應受人天供也。大阿
<lb ed="X" n="0899c07"/><lb ed="R091" n="0742b05"/>羅漢者。發菩薩心轉入大乘者也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c08"/><lb ed="R091" n="0742b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c0801">衆所知識。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c09"/><lb ed="R091" n="0742b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c0901">皆知其名。皆識其面。言德望全也。此一千二百五
<lb ed="X" n="0899c10"/><lb ed="R091" n="0742b08"/>十羅漢。多有大菩薩影生其中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c11"/><lb ed="R091" n="0742b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c1101">長老。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c12"/><lb ed="R091" n="0742b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c1201">德勝爲長。臘高爲老。出家一歲爲一臘。此二字。通
<lb ed="X" n="0899c13"/><lb ed="R091" n="0742b11"/>指以下十六羅漢也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c14"/><lb ed="R091" n="0742b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c1401">舍利弗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c15"/><lb ed="R091" n="0742b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c1501">舍利。此言鶖鷺也。弗。此言子也。尊者之母。目明如
<lb ed="X" n="0899c16"/><lb ed="R091" n="0742b14"/>鶖鷺。故尊者名鶖子也。此尊者智慧第一。言此發
<lb ed="X" n="0899c17"/><lb ed="R091" n="0742b15"/>願往生一法。非大智慧者不能圓信。故首列之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c18"/><lb ed="R091" n="0742b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c1801"><name role="" type="person">摩訶目犍連</name><note place="inline">犍音尖</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c19"/><lb ed="R091" n="0742b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c1901">摩訶。此云大也。目犍連。此云<anchor xml:id="nkr_note_add_0899c1901" n="0899c1901"/><anchor xml:id="beg0899c1901" n="0899c1901"/>采<anchor xml:id="end0899c1901"/>菽氏也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c20"/><lb ed="R091" n="0742b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c2001"><name role="" type="person">摩訶迦葉</name><note place="inline">葉音攝</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c21"/><lb ed="R091" n="0743a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c2101">此云<name role="" type="person">大飮光</name>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c22"/><lb ed="R091" n="0743a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c2201"><name role="" type="person">摩訶迦旃延</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c23"/><lb ed="R091" n="0743a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0899c2301">此云大文飾也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0899c24"/><lb ed="R091" n="0743a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0899c2401">摩訶俱絺羅<note place="inline">絺音郗</note>。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0900a" n="0900a"/>
<lb ed="X" n="0900a01"/><lb ed="R091" n="0743a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a0101">此云大膝也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a02"/><lb ed="R091" n="0743a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a0201">離婆多。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a03"/><lb ed="R091" n="0743a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a0301">此云星宿也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a04"/><lb ed="R091" n="0743a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a0401">周利槃陀伽<note place="inline">伽音茄</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a05"/><lb ed="R091" n="0743a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a0501">此云繼道也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a06"/><lb ed="R091" n="0743a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a0601">難陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a07"/><lb ed="R091" n="0743a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a0701">此云善歡喜也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a08"/><lb ed="R091" n="0743a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a0801"><name role="" type="person">阿難陀</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a09"/><lb ed="R091" n="0743a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a0901">此云慶喜也。佛之堂弟。佛成道日乃生。爲佛侍者
<lb ed="X" n="0900a10"/><lb ed="R091" n="0743a14"/>數十年。佛之經典多由彼結集。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a11"/><lb ed="R091" n="0743a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a1101">羅睺羅。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a12"/><lb ed="R091" n="0743a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a1201">此云覆障也。佛生<name role="" type="person">淨飯王</name>家。名悉達太子。太子欲
<lb ed="X" n="0900a13"/><lb ed="R091" n="0743a17"/>出家。父王不許。且爲納妃。欲其傳後。太子以手指
<lb ed="X" n="0900a14"/><lb ed="R091" n="0743a18"/>妃之腹曰。六年之後。當生一子。說此語後。太子卽
<lb ed="X" n="0900a15"/><lb ed="R091" n="0743b01"/>出家。未住母胎時。障父出家。旣住母胎時。自障六
<lb ed="X" n="0900a16"/><lb ed="R091" n="0743b02"/>年。故云覆障也。此尊者。前世塞鼠穴六日。故現此
<lb ed="X" n="0900a17"/><lb ed="R091" n="0743b03"/>報。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a18"/><lb ed="R091" n="0743b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a1801"><name role="" type="person">憍梵波提</name><note place="inline">憍音交</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a19"/><lb ed="R091" n="0743b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a1901">此云牛呞也。牛嚥後。吐出復嚼。曰呞。此尊者。前世
<lb ed="X" n="0900a20"/><lb ed="R091" n="0743b06"/>罵人爲牛。故現此報。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a21"/><lb ed="R091" n="0743b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a2101"><name role="" type="person">賓頭盧</name>頗羅墮。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a22"/><lb ed="R091" n="0743b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900a2201"><name role="" type="person">賓頭盧</name>。此云不動也。頗羅墮。此云利根也。上名下
<lb ed="X" n="0900a23"/><lb ed="R091" n="0743b09"/>姓。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900a24"/><lb ed="R091" n="0743b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900a2401"><name role="" type="person">迦留陀夷</name>。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0900b" n="0900b"/>
<lb ed="X" n="0900b01"/><lb ed="R091" n="0743b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b0101">此云黑光也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b02"/><lb ed="R091" n="0743b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900b0201"><name role="" type="person">摩訶劫賓那</name><note place="inline">那奴何切</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b03"/><lb ed="R091" n="0743b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b0301">此云大房宿也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b04"/><lb ed="R091" n="0743b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900b0401"><name role="" type="person">薄拘羅</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b05"/><lb ed="R091" n="0743b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b0501">此云善容也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b06"/><lb ed="R091" n="0743b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900b0601">阿<g ref="#CB00145">㝹</g>樓<g ref="#CB00501">䭾</g><note place="inline"><g ref="#CB00145">㝹</g>奴侯切</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b07"/><lb ed="R091" n="0743b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b0701">此云無貧也。此尊者無目。心眼洞見。以此居十六
<lb ed="X" n="0900b08"/><lb ed="R091" n="0743b18"/>人之末。言西方境界。當心領神會而造之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b09"/><lb ed="R091" n="0744a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900b0901">如是等諸大弟子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b10"/><lb ed="R091" n="0744a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b1001">以此十六。例一千二百五十人也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b11"/><lb ed="R091" n="0744a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900b1101">幷諸菩薩摩訶薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b12"/><lb ed="R091" n="0744a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b1201">菩者。菩提也。此云覺。薩者。薩埵也。此云有情。上兼
<lb ed="X" n="0900b13"/><lb ed="R091" n="0744a05"/>覺。下兼情。以佛覺度有情。斯爲菩薩矣。摩訶薩。猶
<lb ed="X" n="0900b14"/><lb ed="R091" n="0744a06"/>云大道心衆生也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b15"/><lb ed="R091" n="0744a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900b1501"><name role="" type="person">文殊師利</name>法王子。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b16"/><lb ed="R091" n="0744a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b1601"><name role="" type="person">文殊師利</name>。此云妙首也。此菩薩大智無遮。於佛所
<lb ed="X" n="0900b17"/><lb ed="R091" n="0744a09"/>言。更無疑惑。故首列之也。於法自在。名曰法王。卽
<lb ed="X" n="0900b18"/><lb ed="R091" n="0744a10"/>如來也。大菩薩能傳佛法。爲法王子矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b19"/><lb ed="R091" n="0744a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900b1901"><name role="" type="person">阿逸多</name>菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900b20"/><lb ed="R091" n="0744a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900b2001"><name role="" type="person">阿逸多</name>。此云無能勝也。卽彌勒菩薩之名。彌勒。此
<lb ed="X" n="0900b21"/><lb ed="R091" n="0744a13"/>云慈氏。菩薩之姓也。彌勒在釋迦後一千萬年。方
<lb ed="X" n="0900b22"/><lb ed="R091" n="0744a14"/>成佛道。釋迦化度未熟之衆生。皆以付之。但衆生
<lb ed="X" n="0900b23"/><lb ed="R091" n="0744a15"/>之中。種性不一。有性急不耐生死。不能待一千萬
<lb ed="X" n="0900b24"/><lb ed="R091" n="0744a16"/>年後之龍華三會。宿緣旣露。勝境先成。故釋迦於
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0900c" n="0900c"/>
<lb ed="X" n="0900c01"/><lb ed="R091" n="0744a17"/>彌勒前說此經。欲彌勒於未成佛前。速滿衆生之
<lb ed="X" n="0900c02"/><lb ed="R091" n="0744a18"/>願。扶持加被。達之西方也。又以中下衆生。修行易
<lb ed="X" n="0900c03"/><lb ed="R091" n="0744b01"/>退。彌勒旣未下降成佛。則衆生見佛。當在何時。若
<lb ed="X" n="0900c04"/><lb ed="R091" n="0744b02"/>不早取生西。一落三塗。出頭無望。往往有龍華會
<lb ed="X" n="0900c05"/><lb ed="R091" n="0744b03"/>散。而衆生未復人身者。故釋迦<anchor xml:id="nkr_note_add_0900c0501" n="0900c0501"/><anchor xml:id="beg0900c0501" n="0900c0501"/>已<anchor xml:id="end0900c0501"/>去。彌勒未來。此
<lb ed="X" n="0900c06"/><lb ed="R091" n="0744b04"/>經乃能拔出一切苦宅衆生而成就之。恩甚重。路
<lb ed="X" n="0900c07"/><lb ed="R091" n="0744b05"/>甚捷矣。夫三敎聖人。迭興而救世。應時及節。各立
<lb ed="X" n="0900c08"/><lb ed="R091" n="0744b06"/>規模。若言天下無二道。聖人無兩心。稱性而談。一
<lb ed="X" n="0900c09"/><lb ed="R091" n="0744b07"/>眞如貫。若於天上人間了生死不了生死之中。求
<lb ed="X" n="0900c10"/><lb ed="R091" n="0744b08"/>一萬全無弊者。則方便百千。而淨土法門爲第一
<lb ed="X" n="0900c11"/><lb ed="R091" n="0744b09"/>焉。何必佛門神通。卽此往生。得一切神通之腦也。
<lb ed="X" n="0900c12"/><lb ed="R091" n="0744b10"/>何必道家金丹。卽此蓮花。洗一切金丹之習也。何
<lb ed="X" n="0900c13"/><lb ed="R091" n="0744b11"/>必儒宗理學。卽此一心不亂。破一切理學之障也。
<lb ed="X" n="0900c14"/><lb ed="R091" n="0744b12"/>得其本。而三敎皆枝末矣。本者。一念之心也。然必
<lb ed="X" n="0900c15"/><lb ed="R091" n="0744b13"/>見佛見心。方悟非心非佛。自然縱橫三敎。出入龍
<lb ed="X" n="0900c16"/><lb ed="R091" n="0744b14"/>華矣。嗚呼。文殊悟西方之理。而首壓尊班。彌勒會
<lb ed="X" n="0900c17"/><lb ed="R091" n="0744b15"/>往生之機。而名居第二。無邊凡聖。孰敢輕議此經
<lb ed="X" n="0900c18"/><lb ed="R091" n="0744b16"/>乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900c19"/><lb ed="R091" n="0744b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900c1901">乾陀訶提菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900c20"/><lb ed="R091" n="0744b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900c2001">乾陀訶提。此云不休息也。旣信淨土。尙未往生。能
<lb ed="X" n="0900c21"/><lb ed="R091" n="0745a01"/>以不休息爲心。自然步步踏著也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900c22"/><lb ed="R091" n="0745a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0900c2201"><name role="" type="person">常精進菩薩</name>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0900c23"/><lb ed="R091" n="0745a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0900c2301">精則不麤。進則不退。恒常如此。故能以淨土之法。
<lb ed="X" n="0900c24"/><lb ed="R091" n="0745a04"/>自度而度人也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0901a" n="0901a"/>
<lb ed="X" n="0901a01"/><lb ed="R091" n="0745a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901a0101">與如是等諸大菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a02"/><lb ed="R091" n="0745a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901a0201">以此四尊。例一切菩薩也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a03"/><lb ed="R091" n="0745a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901a0301">及釋提桓因等。無量諸天大衆俱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a04"/><lb ed="R091" n="0745a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901a0401">釋提桓因。此云能天主。卽世所稱天宮玉帝也。無
<lb ed="X" n="0901a05"/><lb ed="R091" n="0745a09"/>量諸天者。玉帝居<name role="" type="person">忉利天</name>宮。宮在<name role="" type="person">須彌山</name>頂。旁有
<lb ed="X" n="0901a06"/><lb ed="R091" n="0745a10"/>四面。面各八王。統名<name role="" type="person">三十三天</name>。忉利之下<name role="" type="person">須彌山</name>
<lb ed="X" n="0901a07"/><lb ed="R091" n="0745a11"/>埵。有東西南北四大天王。分掌四十種小天。忉利
<lb ed="X" n="0901a08"/><lb ed="R091" n="0745a12"/>之上。虗空而住者。夜摩。兜率。化樂。自在。合之忉利。
<lb ed="X" n="0901a09"/><lb ed="R091" n="0745a13"/>四王。名欲界天也。過此以上。無復女人。名禪界天
<lb ed="X" n="0901a10"/><lb ed="R091" n="0745a14"/>也。過此以上。無復色身。名空界天也。三界之中。欲
<lb ed="X" n="0901a11"/><lb ed="R091" n="0745a15"/>界最雜。空界無身。感佛威神。現身聽法。此非思議
<lb ed="X" n="0901a12"/><lb ed="R091" n="0745a16"/>之所能及也。大衆。通指欲界天上天下龍鬼神仙
<lb ed="X" n="0901a13"/><lb ed="R091" n="0745a17"/>人物之能聽法者。俱。共也。謂與聖人同入佛會也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a14"/><lb ed="R091" n="0745a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901a1401">爾時佛吿長老舍利弗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a15"/><lb ed="R091" n="0745b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901a1501">佛吿者。悲心轉切。故不待問也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a16"/><lb ed="R091" n="0745b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901a1601">從是西方。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a17"/><lb ed="R091" n="0745b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901a1701">從。由也。是。槪指此<name role="" type="person">娑婆世界</name>也。西方者。向西方去
<lb ed="X" n="0901a18"/><lb ed="R091" n="0745b04"/>也。單指一方者。定於一方。神志專寂。方能發起修
<lb ed="X" n="0901a19"/><lb ed="R091" n="0745b05"/>行功用而成就也。必云西者。以娑婆適在極樂之
<lb ed="X" n="0901a20"/><lb ed="R091" n="0745b06"/>東耳。無他義也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a21"/><lb ed="R091" n="0745b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901a2101">過十萬億佛土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a22"/><lb ed="R091" n="0745b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901a2201">千萬爲億。或曰十萬爲億。佛土。一大千土也。一大
<lb ed="X" n="0901a23"/><lb ed="R091" n="0745b09"/>千中。一佛主化。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901a24"/><lb ed="R091" n="0745b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901a2401">有世界。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0901b" n="0901b"/>
<lb ed="X" n="0901b01"/><lb ed="R091" n="0745b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901b0101">世者時分。謂過去現在未來也。界者地分。謂八方
<lb ed="X" n="0901b02"/><lb ed="R091" n="0745b12"/>上下也。於一片心光中而現虗空。於虗空中而現
<lb ed="X" n="0901b03"/><lb ed="R091" n="0745b13"/>風輪。於風輪中而現地界。地分旣立。時分隨起。故
<lb ed="X" n="0901b04"/><lb ed="R091" n="0745b14"/>稱世界矣。心光無量。虗空無量。一切世界亦復無
<lb ed="X" n="0901b05"/><lb ed="R091" n="0745b15"/>量。故有<name role="" type="person">西方極樂世界</name>。及極樂之西方種種世界。
<lb ed="X" n="0901b06"/><lb ed="R091" n="0745b16"/>有東方<name role="" type="person">娑婆世界</name>。及娑婆之東方種種世界。上方
<lb ed="X" n="0901b07"/><lb ed="R091" n="0745b17"/>之上。下方之下。南方之南。北方之北。無不各有種
<lb ed="X" n="0901b08"/><lb ed="R091" n="0745b18"/>種世界焉。我輩所居。名曰娑婆。娑婆。堪忍也。言衆
<lb ed="X" n="0901b09"/><lb ed="R091" n="0746a01"/>生忍苦也。佛大慈悲。故對此苦衆生而說十萬億
<lb ed="X" n="0901b10"/><lb ed="R091" n="0746a02"/>刹外之世界。欲衆生以一念飛心而橫出此娑婆
<lb ed="X" n="0901b11"/><lb ed="R091" n="0746a03"/>也。</p><p xml:id="pX22p0901b1102" cb:place="inline">○二乘不出大千。梵世或拘中小。天福所限。在
<lb ed="X" n="0901b12"/><lb ed="R091" n="0746a04"/>一界中。神仙丹力。在欲界內。平心思之。卑小不足
<lb ed="X" n="0901b13"/><lb ed="R091" n="0746a05"/>言也。佛乃於衆生大夢中。呼而吿之曰。過十萬億
<lb ed="X" n="0901b14"/><lb ed="R091" n="0746a06"/>土有世界。嗚呼。方知別有乾坤矣。</p><p xml:id="pX22p0901b1414" cb:place="inline">○心性輪。卽人
<lb ed="X" n="0901b15"/><lb ed="R091" n="0746a07"/>之一念也。心性輪中現虗空輪。虗空輪中現無量
<lb ed="X" n="0901b16"/><lb ed="R091" n="0746a08"/>風輪。一風輪中現一金輪。卽地輪之下面也。金輪
<lb ed="X" n="0901b17"/><lb ed="R091" n="0746a09"/>上現火輪。火輪上現水輪。水輪上露出種種山種
<lb ed="X" n="0901b18"/><lb ed="R091" n="0746a10"/>種洲。卽地輪之上面也。居中最妙而高者<name role="" type="person">須彌山</name>。
<lb ed="X" n="0901b19"/><lb ed="R091" n="0746a11"/>山腰中。一日一月。回環而來往。地輪低處。名曰地
<lb ed="X" n="0901b20"/><lb ed="R091" n="0746a12"/>獄。地輪高處。須彌頂須彌埵。皆曰天宮。過須彌頂
<lb ed="X" n="0901b21"/><lb ed="R091" n="0746a13"/>依空而住之四種天。連須彌頂<name role="" type="person">忉利天</name>須彌埵四
<lb ed="X" n="0901b22"/><lb ed="R091" n="0746a14"/>王天。名六欲天。再上有三層天。名曰初禪。如是初
<lb ed="X" n="0901b23"/><lb ed="R091" n="0746a15"/>禪至於地獄。名爲小世界也。積一千個小世界。名
<lb ed="X" n="0901b24"/><lb ed="R091" n="0746a16"/>曰小千。有二禪天王主之。積一千個小千世界。名
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0901c" n="0901c"/>
<lb ed="X" n="0901c01"/><lb ed="R091" n="0746a17"/>曰中千。有三禪天王主之。積一千個中千世界。名
<lb ed="X" n="0901c02"/><lb ed="R091" n="0746a18"/>曰大千。有四禪天王主之。四禪天中。有無想天五
<lb ed="X" n="0901c03"/><lb ed="R091" n="0746b01"/>不還天寄居焉。天王不見不知也。四禪以上。名曰
<lb ed="X" n="0901c04"/><lb ed="R091" n="0746b02"/>空天。魂識雖存。身相消滅。亦在大千中也。如是大
<lb ed="X" n="0901c05"/><lb ed="R091" n="0746b03"/>千。名一佛土。</p><p xml:id="pX22p0901c0506" cb:place="inline">○彌陀之極樂。一大千也。釋迦之娑
<lb ed="X" n="0901c06"/><lb ed="R091" n="0746b04"/>婆。亦一大千也。一大千中。現百億日月。現百億化
<lb ed="X" n="0901c07"/><lb ed="R091" n="0746b05"/>佛。淨穢短長。隱顯出沒。彼此輝映而成文。如雲中
<lb ed="X" n="0901c08"/><lb ed="R091" n="0746b06"/>燈。如水中月。</p><p xml:id="pX22p0901c0806" cb:place="inline">○世界相疊。名世界海。世界海重重
<lb ed="X" n="0901c09"/><lb ed="R091" n="0746b07"/>無盡。出於世界種。世界種重重無盡。出於蓮花香
<lb ed="X" n="0901c10"/><lb ed="R091" n="0746b08"/>水海中。此花藏中。種種莊嚴。名花嚴也。蓮花則一。
<lb ed="X" n="0901c11"/><lb ed="R091" n="0746b09"/>譬如眞心。世界則多。譬如妄想。然卽此蓮花。非眞
<lb ed="X" n="0901c12"/><lb ed="R091" n="0746b10"/>非妄也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901c13"/><lb ed="R091" n="0746b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901c1301">名曰極樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901c14"/><lb ed="R091" n="0746b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901c1401">統指西方。則世界甚多。好醜不一。標明極樂。則專
<lb ed="X" n="0901c15"/><lb ed="R091" n="0746b13"/>誠決定。更無歧誤之憂矣。</p><p xml:id="pX22p0901c1511" cb:place="inline">○世人以西天作西方
<lb ed="X" n="0901c16"/><lb ed="R091" n="0746b14"/>淨土。非也。西天乃天竺國。是娑婆內之西方。非娑
<lb ed="X" n="0901c17"/><lb ed="R091" n="0746b15"/>婆外之西方。不可錯會。</p><p xml:id="pX22p0901c1710" cb:place="inline">○人間天上之樂。不及彌
<lb ed="X" n="0901c18"/><lb ed="R091" n="0746b16"/>陀國土。二乘禪定之樂。不及彌陀國土。一切諸佛
<lb ed="X" n="0901c19"/><lb ed="R091" n="0746b17"/>刹中。有因緣未符。有功修帶退。雖有種種之樂。亦
<lb ed="X" n="0901c20"/><lb ed="R091" n="0746b18"/>不及彌陀國土。生彌陀國土者。自然花開。自然見
<lb ed="X" n="0901c21"/><lb ed="R091" n="0747a01"/>佛。自然聞妙法。自然發神通。自然度生。自然成道。
<lb ed="X" n="0901c22"/><lb ed="R091" n="0747a02"/>靈氣蕭然。更無餘累。圓融一鏡。方是樂矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901c23"/><lb ed="R091" n="0747a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0901c2301">其土有佛。號阿彌陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0901c24"/><lb ed="R091" n="0747a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0901c2401">佛爲一世界中敎化之主。故首標之。又阿彌陀佛。
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0902a" n="0902a"/>
<lb ed="X" n="0902a01"/><lb ed="R091" n="0747a05"/>專以名號敎人持念而得往生。故急標之。阿者無
<lb ed="X" n="0902a02"/><lb ed="R091" n="0747a06"/>也。彌陀者量也。佛者覺也。覺者心之光明也。阿彌
<lb ed="X" n="0902a03"/><lb ed="R091" n="0747a07"/>陀佛以無量心光而成佛。我輩亦以無量心光而
<lb ed="X" n="0902a04"/><lb ed="R091" n="0747a08"/>念佛。以阿彌陀念阿彌陀。念念皆歸無量也。</p><p xml:id="pX22p0902a0418" cb:place="inline">○心
<lb ed="X" n="0902a05"/><lb ed="R091" n="0747a09"/>之光明。如一大圓鏡。周滿虗空。無彼無此。我取之
<lb ed="X" n="0902a06"/><lb ed="R091" n="0747a10"/>則全是我鏡也。佛契之則全是佛鏡也。以佛鏡中
<lb ed="X" n="0902a07"/><lb ed="R091" n="0747a11"/>之我。念我鏡中之佛。以我鏡中之佛。度佛鏡中之
<lb ed="X" n="0902a08"/><lb ed="R091" n="0747a12"/>我。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902a09"/><lb ed="R091" n="0747a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902a0901">今現在說法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902a10"/><lb ed="R091" n="0747a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902a1001">現在者。非如釋迦住世八十餘年。俄成過去也。非
<lb ed="X" n="0902a11"/><lb ed="R091" n="0747a15"/>如彌勒歷千萬年下降。方在未來也。衆生今日不
<lb ed="X" n="0902a12"/><lb ed="R091" n="0747a16"/>得解脫。衆生今日急求解脫。說法於今日。非今日
<lb ed="X" n="0902a13"/><lb ed="R091" n="0747a17"/>之救急神方乎。雖曰十萬億。但是一心光。心念動
<lb ed="X" n="0902a14"/><lb ed="R091" n="0747a18"/>處。卽能於心鏡中而成感應。</p><p xml:id="pX22p0902a1412" cb:place="inline">○諸佛心光。融通三
<lb ed="X" n="0902a15"/><lb ed="R091" n="0747b01"/>世。衆生不悟。且滯於今。卽所滯而成通。無上醫王
<lb ed="X" n="0902a16"/><lb ed="R091" n="0747b02"/>之妙用也。後文云。成佛以來。於今十劫。又曰。今發
<lb ed="X" n="0902a17"/><lb ed="R091" n="0747b03"/>願。若今生。嗚呼。錯過而今。必一誤而生百誤。人命
<lb ed="X" n="0902a18"/><lb ed="R091" n="0747b04"/>在呼吸。宜各自勉之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902a19"/><lb ed="R091" n="0747b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902a1901">舍利弗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902a20"/><lb ed="R091" n="0747b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902a2001">前之我聞。是卽阿難之我。而顯一切誦經者之我。
<lb ed="X" n="0902a21"/><lb ed="R091" n="0747b07"/>此之舍利弗。是卽舍利弗之心。而喚醒一切衆生
<lb ed="X" n="0902a22"/><lb ed="R091" n="0747b08"/>之心。故頻呼頻喚也。嗚呼。一月千江。理通凡聖。我
<lb ed="X" n="0902a23"/><lb ed="R091" n="0747b09"/>輩若明佛用。安得不感激涕零。而思所以報佛恩
<lb ed="X" n="0902a24"/><lb ed="R091" n="0747b10"/>乎。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0902b" n="0902b"/>
<lb ed="X" n="0902b01"/><lb ed="R091" n="0747b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902b0101">彼土何故名爲極樂。其國衆生。無有衆苦。但受諸樂。
<lb ed="X" n="0902b02"/><lb ed="R091" n="0747b12"/>故名極樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902b03"/><lb ed="R091" n="0747b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902b0301">衆生者。合衆陰而有生者也。衆陰。五陰也。色之一
<lb ed="X" n="0902b04"/><lb ed="R091" n="0747b14"/>陰。名曰外法。受想行識。名曰內心。爲五陰所拘牽。
<lb ed="X" n="0902b05"/><lb ed="R091" n="0747b15"/>卽佛體而成衆生。不爲五陰所拘牽。卽衆生而證
<lb ed="X" n="0902b06"/><lb ed="R091" n="0747b16"/>佛體。衆苦者。三苦五苦八苦也。苦時名苦苦。樂時
<lb ed="X" n="0902b07"/><lb ed="R091" n="0747b17"/>不堅名壞苦。中等境界不可住名行苦。此三苦也。
<lb ed="X" n="0902b08"/><lb ed="R091" n="0747b18"/>生時苦。昏濁甚也。老時苦。疲癃極也。病時苦。痛癢
<lb ed="X" n="0902b09"/><lb ed="R091" n="0748a01"/>深也。死時苦。神脈亂也。苦時苦。境界違也。此五苦
<lb ed="X" n="0902b10"/><lb ed="R091" n="0748a02"/>也。將一苦苦開之爲四。便成八苦。所謂求不得苦。
<lb ed="X" n="0902b11"/><lb ed="R091" n="0748a03"/>愛別離苦。怨憎會苦。五陰盛苦。諸樂者。兼世間樂
<lb ed="X" n="0902b12"/><lb ed="R091" n="0748a04"/>出世間樂言之也。七寶光明。飛行來往。世間樂也。
<lb ed="X" n="0902b13"/><lb ed="R091" n="0748a05"/>念佛法僧。與上善聚。出世間樂也。不退菩提。證入
<lb ed="X" n="0902b14"/><lb ed="R091" n="0748a06"/>補處。出世間上上樂也。至於此。受無所受。名曰正
<lb ed="X" n="0902b15"/><lb ed="R091" n="0748a07"/>受。</p><p xml:id="pX22p0902b1502" cb:place="inline">○受無所受。是悟境。受有所受。是未悟境。極樂
<lb ed="X" n="0902b16"/><lb ed="R091" n="0748a08"/>世界。兼而有之。<name role="" type="person">常寂光土</name>。卽在同居。卽聖卽凡。三
<lb ed="X" n="0902b17"/><lb ed="R091" n="0748a09"/>根並往。佛無不引手而援之也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902b18"/><lb ed="R091" n="0748a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902b1801">又舍利弗。<name role="" type="person">極樂國</name>土。七重欄楯。七重羅網。七重行樹。
<lb ed="X" n="0902b19"/><lb ed="R091" n="0748a11"/>皆是四寶周帀圍繞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902b20"/><lb ed="R091" n="0748a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902b2001">他世界以鐵圍爲障。<name role="" type="person">極樂世界</name>。以寶欄寶網寶樹
<lb ed="X" n="0902b21"/><lb ed="R091" n="0748a13"/>標其疆界。備刹土之儀式而<anchor xml:id="nkr_note_add_0902b2101" n="0902b2101"/><anchor xml:id="beg0902b2101" n="0902b2101"/>已<anchor xml:id="end0902b2101"/>。四寶。金銀琉璃玻
<lb ed="X" n="0902b22"/><lb ed="R091" n="0748a14"/>瓈也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902b23"/><lb ed="R091" n="0748a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902b2301">是故彼國名爲極樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902b24"/><lb ed="R091" n="0748a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902b2401">纔入西方。先見重重寶聚光明。頓悟爾界此疆。皆
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0902c" n="0902c"/>
<lb ed="X" n="0902c01"/><lb ed="R091" n="0748a17"/>如影現。此生平未見之第一樂也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902c02"/><lb ed="R091" n="0748a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902c0201">又舍利弗。<name role="" type="person">極樂國</name>土。有七寶池。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902c03"/><lb ed="R091" n="0748b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902c0301">淨業所感。平直光明。故無山海之險也。但以寶池
<lb ed="X" n="0902c04"/><lb ed="R091" n="0748b02"/>樓閣。光華映帶而<anchor xml:id="nkr_note_add_0902c0401" n="0902c0401"/><anchor xml:id="beg0902c0401" n="0902c0401"/>已<anchor xml:id="end0902c0401"/>。七寶池者。七處寶池也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902c05"/><lb ed="R091" n="0748b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902c0501">八功德水。充滿其中。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902c06"/><lb ed="R091" n="0748b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902c0601">八功德者。一澄淨。二淸冷。三甘美。四輕輭。五潤澤。
<lb ed="X" n="0902c07"/><lb ed="R091" n="0748b05"/>六安和。七除饑渴。八長養諸根也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902c08"/><lb ed="R091" n="0748b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902c0801">池底純以金沙布地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902c09"/><lb ed="R091" n="0748b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902c0901">泥沙者。惡業所感也。神明淸發。善業堅純。故感現
<lb ed="X" n="0902c10"/><lb ed="R091" n="0748b08"/>金沙矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902c11"/><lb ed="R091" n="0748b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902c1101">四邊階道。金銀琉璃玻瓈合成。上有樓閣。亦以金銀
<lb ed="X" n="0902c12"/><lb ed="R091" n="0748b10"/>琉璃玻瓈硨磲赤珠瑪瑙而嚴飾之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902c13"/><lb ed="R091" n="0748b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902c1301">琉璃。非石汁也。玻瓈。非礦脂也。硨磲。非紋石也。赤
<lb ed="X" n="0902c14"/><lb ed="R091" n="0748b12"/>珠。非蚌精也。以此土之物名。顯彼土之物相。彼土
<lb ed="X" n="0902c15"/><lb ed="R091" n="0748b13"/>之物。實非此土之可比也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902c16"/><lb ed="R091" n="0748b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0902c1601">池中蓮華。大如車輪。靑色靑光。黃色黃光。赤色赤光。
<lb ed="X" n="0902c17"/><lb ed="R091" n="0748b15"/>白色白光。微妙香潔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0902c18"/><lb ed="R091" n="0748b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0902c1801">生彼土者。以蓮花爲父母。故詳讚之。<name role="" type="person">極樂世界</name>。並
<lb ed="X" n="0902c19"/><lb ed="R091" n="0748b17"/>無女人。女人往生。皆成男子。故人皆生於蓮花中
<lb ed="X" n="0902c20"/><lb ed="R091" n="0748b18"/>也。濁世血肉之胎。重麤臭穢。故人之福慧光明。在
<lb ed="X" n="0902c21"/><lb ed="R091" n="0749a01"/>母腹中全然亡失。及其生而轉轉不靈也。淨土蓮
<lb ed="X" n="0902c22"/><lb ed="R091" n="0749a02"/>花之胎。微妙香潔。故人之福慧光明。在佛性中一
<lb ed="X" n="0902c23"/><lb ed="R091" n="0749a03"/>時炳現。及其生而運運全超也。</p><p xml:id="pX22p0902c2313" cb:place="inline">○諸天宮中。亦有
<lb ed="X" n="0902c24"/><lb ed="R091" n="0749a04"/>蓮華。然但因福報。並無了緣。是有量非無量也。若
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0903a" n="0903a"/>
<lb ed="X" n="0903a01"/><lb ed="R091" n="0749a05"/>以一念念佛影子。落於阿彌陀佛心鏡之中。神明
<lb ed="X" n="0903a02"/><lb ed="R091" n="0749a06"/>發而因果皆靈。自能永永玲瓏。優入聖位。</p><p xml:id="pX22p0903a0217" cb:place="inline">○蓮花
<lb ed="X" n="0903a03"/><lb ed="R091" n="0749a07"/>從心化出。凡人發一念願往之時。西方七寶池中。
<lb ed="X" n="0903a04"/><lb ed="R091" n="0749a08"/>便生蓮萼一朵。若能念念熏修。則寶脈深涵。香風
<lb ed="X" n="0903a05"/><lb ed="R091" n="0749a09"/>茂著矣。</p><p xml:id="pX22p0903a0504" cb:place="inline">○大如車輪。言與身相稱也。若諸天龍。身
<lb ed="X" n="0903a06"/><lb ed="R091" n="0749a10"/>長數百里。往生花輪。必不能反縮小也。淨土菩薩。
<lb ed="X" n="0903a07"/><lb ed="R091" n="0749a11"/>身量廣長。不可思議。豈拘拘於數尺以爲輪乎。當
<lb ed="X" n="0903a08"/><lb ed="R091" n="0749a12"/>知一切諸法。從心量而不同。神明自召。非如來之
<lb ed="X" n="0903a09"/><lb ed="R091" n="0749a13"/>有以限人也。</p><p xml:id="pX22p0903a0906" cb:place="inline">○念心靈發。光明相交。卽心卽花。凝
<lb ed="X" n="0903a10"/><lb ed="R091" n="0749a14"/>然一際。故身未往。而神明<anchor xml:id="nkr_note_add_0903a1001" n="0903a1001"/><anchor xml:id="beg0903a1001" n="0903a1001"/>已<anchor xml:id="end0903a1001"/>住花中矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903a11"/><lb ed="R091" n="0749a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903a1101">舍利弗。<name role="" type="person">極樂國</name>土。成就如是功德莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903a12"/><lb ed="R091" n="0749a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903a1201">此是國土疆界寶池蓮萼之莊嚴也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903a13"/><lb ed="R091" n="0749a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903a1301">又舍利弗。彼佛國土。常作天樂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903a14"/><lb ed="R091" n="0749a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903a1401">西方音樂。不扣自鳴。此以寶音聲莊嚴於上也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903a15"/><lb ed="R091" n="0749b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903a1501">黃金爲地。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903a16"/><lb ed="R091" n="0749b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903a1601">此以寶光明莊嚴於下也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903a17"/><lb ed="R091" n="0749b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903a1701">晝夜六時。雨天曼陀羅華。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903a18"/><lb ed="R091" n="0749b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903a1801">戌子寅爲夜三時。辰午申爲晝三時。修行者候之
<lb ed="X" n="0903a19"/><lb ed="R091" n="0749b05"/>以爲節。夫<name role="" type="person">極樂國</name>土。純是光明境界。豈借日月以
<lb ed="X" n="0903a20"/><lb ed="R091" n="0749b06"/>分晝夜。但是蓮花開合而<anchor xml:id="nkr_note_add_0903a2001" n="0903a2001"/><anchor xml:id="beg0903a2001" n="0903a2001"/>已<anchor xml:id="end0903a2001"/>。雨。降也。曼陀羅。白色
<lb ed="X" n="0903a21"/><lb ed="R091" n="0749b07"/>也。前以聲光莊嚴界分。此以香光莊嚴時分。縱橫
<lb ed="X" n="0903a22"/><lb ed="R091" n="0749b08"/>自在。全現寶心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903a23"/><lb ed="R091" n="0749b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903a2301">其土衆生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903a24"/><lb ed="R091" n="0749b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903a2401">名爲衆生。實菩薩也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0903b" n="0903b"/>
<lb ed="X" n="0903b01"/><lb ed="R091" n="0749b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b0101">常以淸旦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b02"/><lb ed="R091" n="0749b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b0201">初日分也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b03"/><lb ed="R091" n="0749b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b0301">各以衣裓。盛衆妙華。供養他方十萬億佛<note place="inline">裓音革</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b04"/><lb ed="R091" n="0749b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b0401">往生之時。飛心妙出十萬億佛土。往生之後。飛身
<lb ed="X" n="0903b05"/><lb ed="R091" n="0749b15"/>妙入十萬億佛土。衣裓。衣襟也。分身靈變。普到佛
<lb ed="X" n="0903b06"/><lb ed="R091" n="0749b16"/>前。故能一晨朝而徧供十萬億也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b07"/><lb ed="R091" n="0749b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b0701">卽以食時。還到本國。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b08"/><lb ed="R091" n="0749b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b0801">辰去<anchor xml:id="nkr_note_add_0903b0801" n="0903b0801"/><anchor xml:id="beg0903b0801" n="0903b0801"/>已<anchor xml:id="end0903b0801"/>還。玲瓏影現。多寡遠近。固不足以累其心
<lb ed="X" n="0903b09"/><lb ed="R091" n="0750a01"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b10"/><lb ed="R091" n="0750a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b1001">飯食經行。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b11"/><lb ed="R091" n="0750a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b1101">有以禪悅爲食者。有以見色聞香爲食者。有食變
<lb ed="X" n="0903b12"/><lb ed="R091" n="0750a04"/>化飮食者。食後經行。動靜皆入佛機也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b13"/><lb ed="R091" n="0750a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b1301">舍利弗。<name role="" type="person">極樂國</name>土。成就如是功德莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b14"/><lb ed="R091" n="0750a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b1401">此是佛我身心自在供養之莊嚴也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b15"/><lb ed="R091" n="0750a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b1501">復次。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b16"/><lb ed="R091" n="0750a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b1601">再言也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b17"/><lb ed="R091" n="0750a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b1701">舍利弗。彼國常有種種奇妙雜色之鳥。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b18"/><lb ed="R091" n="0750a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b1801">以下鳥名。多是比例。彼國衆鳥。本無定形。不可以
<lb ed="X" n="0903b19"/><lb ed="R091" n="0750a11"/>大小濃淡思也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b20"/><lb ed="R091" n="0750a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903b2001">白鶴孔<g ref="#CB15179">雀</g>。鸚鵡舍利。迦陵頻伽。共命之鳥。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903b21"/><lb ed="R091" n="0750a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903b2101">舍利。鶖鷺之類也。迦陵頻伽。妙音神鳥也。共命鳥。
<lb ed="X" n="0903b22"/><lb ed="R091" n="0750a14"/>一足一翼。相並則生。相分則死。爾雅謂之比翼。世
<lb ed="X" n="0903b23"/><lb ed="R091" n="0750a15"/>俗號曰雙頭。恩愛苦纏。報成此鳥。彼土化現。若同
<lb ed="X" n="0903b24"/><lb ed="R091" n="0750a16"/>此形也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0903c" n="0903c"/>
<lb ed="X" n="0903c01"/><lb ed="R091" n="0750a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903c0101">是諸衆鳥。晝夜六時。出和雅音。其音演暢五根五力。
<lb ed="X" n="0903c02"/><lb ed="R091" n="0750a18"/>七菩提分。八聖道分。如是等法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903c03"/><lb ed="R091" n="0750b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903c0301">有三十七助道品。四意止。四正勤。四神足。及根力
<lb ed="X" n="0903c04"/><lb ed="R091" n="0750b02"/>覺道也。五根者。信進念定慧也。五力者。根所發也。
<lb ed="X" n="0903c05"/><lb ed="R091" n="0750b03"/>七覺者。一擇法。二精進。三喜。四除。五捨。六定。七念
<lb ed="X" n="0903c06"/><lb ed="R091" n="0750b04"/>也。八道者。正見。正思惟。正語。正業。正命。正精進。正
<lb ed="X" n="0903c07"/><lb ed="R091" n="0750b05"/>念。正定也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903c08"/><lb ed="R091" n="0750b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903c0801">其土衆生。聞是音<anchor xml:id="nkr_note_add_0903c0801" n="0903c0801"/><anchor xml:id="beg0903c0801" n="0903c0801"/>已<anchor xml:id="end0903c0801"/>。皆悉念佛念法念僧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903c09"/><lb ed="R091" n="0750b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903c0901">故善用其所聞者。一切音皆是佛音也。法者。佛之
<lb ed="X" n="0903c10"/><lb ed="R091" n="0750b08"/>所以成佛者也。僧者。菩薩聲聞也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903c11"/><lb ed="R091" n="0750b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903c1101">舍利弗。汝勿謂此鳥。實是罪報所生。所以者何。彼佛
<lb ed="X" n="0903c12"/><lb ed="R091" n="0750b10"/>國土。無三惡道。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903c13"/><lb ed="R091" n="0750b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903c1301">三惡道。謂地獄餓鬼畜生也。或問。極樂無女人。無
<lb ed="X" n="0903c14"/><lb ed="R091" n="0750b12"/>脩羅。無神仙。無魔外。身界坦然。故刀兵水火妻子
<lb ed="X" n="0903c15"/><lb ed="R091" n="0750b13"/>室家之累無從而生。何但言無惡道。答曰。上文無
<lb ed="X" n="0903c16"/><lb ed="R091" n="0750b14"/>有衆苦一句包之矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903c17"/><lb ed="R091" n="0750b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903c1701">舍利弗。其佛國土。尙無惡道之名。何況有實。是諸衆
<lb ed="X" n="0903c18"/><lb ed="R091" n="0750b16"/>鳥。皆是阿彌陀佛。欲令法音宣流。變化所作。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903c19"/><lb ed="R091" n="0750b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903c1901">非實有也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903c20"/><lb ed="R091" n="0750b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0903c2001">舍利弗。彼佛國土。微風吹動諸寶行樹。及寶羅網。出
<lb ed="X" n="0903c21"/><lb ed="R091" n="0751a01"/>微妙音。譬如百千種樂。同時俱作。聞是音者。自然皆
<lb ed="X" n="0903c22"/><lb ed="R091" n="0751a02"/>生念佛念法念僧之心。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0903c23"/><lb ed="R091" n="0751a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0903c2301">前之化作靈禽。啓人念佛。有情說法。固<anchor xml:id="nkr_note_add_0903c2301" n="0903c2301"/><anchor xml:id="beg0903c2301" n="0903c2301"/>已<anchor xml:id="end0903c2301"/>妙造玲
<lb ed="X" n="0903c24"/><lb ed="R091" n="0751a04"/>瓏矣。今再寫出無情說法之音。忽如寶網微風一
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0904a" n="0904a"/>
<lb ed="X" n="0904a01"/><lb ed="R091" n="0751a05"/>時吹動。讀至此。何能<anchor xml:id="nkr_note_add_0904a0101" n="0904a0101"/><anchor xml:id="beg0904a0101" n="0904a0101"/>已<anchor xml:id="end0904a0101"/>於發願往生也。</p><p xml:id="pX22p0904a0116" cb:place="inline">○或問。有
<lb ed="X" n="0904a02"/><lb ed="R091" n="0751a06"/>實相念佛。深觀佛理是也。有觀想念佛。入西方定
<lb ed="X" n="0904a03"/><lb ed="R091" n="0751a07"/>是也。有觀像念佛。對像生敬是也。有持名念佛。字
<lb ed="X" n="0904a04"/><lb ed="R091" n="0751a08"/>句分明是也。西方衆生念佛。是如何念。答曰。不滯
<lb ed="X" n="0904a05"/><lb ed="R091" n="0751a09"/>於名。卽生實相。聲中入定。卽音卽光。四種念佛。都
<lb ed="X" n="0904a06"/><lb ed="R091" n="0751a10"/>是一種念佛也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904a07"/><lb ed="R091" n="0751a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904a0701">舍利弗。其佛國土。成就如是功德莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904a08"/><lb ed="R091" n="0751a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904a0801">此是應時及節感發修行之莊嚴也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904a09"/><lb ed="R091" n="0751a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904a0901">舍利弗。於汝意云何。彼佛何故號阿彌陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904a10"/><lb ed="R091" n="0751a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904a1001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0904a1001" n="0904a1001"/><anchor xml:id="beg0904a1001" n="0904a1001"/>已<anchor xml:id="end0904a1001"/>釋佛刹之名。再釋佛身之號。說唯心淨土者。未
<lb ed="X" n="0904a11"/><lb ed="R091" n="0751a15"/>必能神游佛刹。說自性彌陀者。未必能量同佛身。
<lb ed="X" n="0904a12"/><lb ed="R091" n="0751a16"/>口說而不心行。安得有往生之樂乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904a13"/><lb ed="R091" n="0751a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904a1301">舍利弗。彼佛光明無量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904a14"/><lb ed="R091" n="0751a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904a1401">一切衆生本元心地。光明無量。一切諸佛證一切
<lb ed="X" n="0904a15"/><lb ed="R091" n="0751b01"/>衆生本元心地。故光明同一無量。但一切諸佛之
<lb ed="X" n="0904a16"/><lb ed="R091" n="0751b02"/>無量光明。衆生難見。而阿彌陀佛之無量光明。衆
<lb ed="X" n="0904a17"/><lb ed="R091" n="0751b03"/>生易見。則因緣之生熟不同也。阿彌陀佛之因緣。
<lb ed="X" n="0904a18"/><lb ed="R091" n="0751b04"/>旣與衆生熟。故無量光明之接引。決定決定。無疑
<lb ed="X" n="0904a19"/><lb ed="R091" n="0751b05"/>惑矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904a20"/><lb ed="R091" n="0751b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904a2001">照十方國。無所障礙。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904a21"/><lb ed="R091" n="0751b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904a2101">十方國土。有種種鐵圍諸山須彌大海。紛紛堅礙。
<lb ed="X" n="0904a22"/><lb ed="R091" n="0751b08"/>障於人心。心地化作光明。方得玲瓏而自在矣。佛
<lb ed="X" n="0904a23"/><lb ed="R091" n="0751b09"/>以光明爲全體。故徧照於十方。衆生堅執而不通。
<lb ed="X" n="0904a24"/><lb ed="R091" n="0751b10"/>故難見夫一佛。然就佛言之。但有光明。毫無障礙。
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0904b" n="0904b"/>
<lb ed="X" n="0904b01"/><lb ed="R091" n="0751b11"/>於一片光明中。障礙總是光明也。知此理者。於往
<lb ed="X" n="0904b02"/><lb ed="R091" n="0751b12"/>生時。品地必超。心得決定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904b03"/><lb ed="R091" n="0751b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904b0301">是故號爲阿彌陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904b04"/><lb ed="R091" n="0751b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904b0401">此就光明上說無量也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904b05"/><lb ed="R091" n="0751b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904b0501">又舍利弗。彼佛壽命。及其人民。無量無邊阿僧祇劫。
<lb ed="X" n="0904b06"/><lb ed="R091" n="0751b16"/>故名阿彌陀。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904b07"/><lb ed="R091" n="0751b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904b0701">此就壽命上說無量也。阿僧祇。無數也。劫。長時也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904b08"/><lb ed="R091" n="0751b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904b0801">舍利弗。阿彌陀佛。成佛以來。於今十劫。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904b09"/><lb ed="R091" n="0752a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904b0901">此今字。對此娑婆賢劫言之。於無量而纔現十劫。
<lb ed="X" n="0904b10"/><lb ed="R091" n="0752a02"/>則累劫昏沈衆生。無不仗光明之接引也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904b11"/><lb ed="R091" n="0752a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904b1101">又舍利弗。彼佛有無量無邊聲聞弟子。皆阿羅漢。非
<lb ed="X" n="0904b12"/><lb ed="R091" n="0752a04"/>是算數之所能知。諸菩薩衆。亦復如是<note place="inline">數上聲</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904b13"/><lb ed="R091" n="0752a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904b1301">二乘根種。不生淨土。淨土羅漢。大率<anchor xml:id="nkr_note_add_0904b1301" n="0904b1301"/><anchor xml:id="beg0904b1301" n="0904b1301"/>已<anchor xml:id="end0904b1301"/>發大菩薩
<lb ed="X" n="0904b14"/><lb ed="R091" n="0752a06"/>心。略證聲聞。便階大士。光明至此。身如影響而<anchor xml:id="nkr_note_add_0904b1401" n="0904b1401"/><anchor xml:id="beg0904b1401" n="0904b1401"/>已<anchor xml:id="end0904b1401"/>
<lb ed="X" n="0904b15"/><lb ed="R091" n="0752a07"/>矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904b16"/><lb ed="R091" n="0752a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904b1601">舍利弗。彼佛國土。成就如是功德莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904b17"/><lb ed="R091" n="0752a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904b1701">此是主伴玲瓏光明壽命之莊嚴。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904b18"/><lb ed="R091" n="0752a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904b1801">又舍利弗。<name role="" type="person">極樂國</name>土。衆生生者。皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">䟦</g>致<note place="inline">鞞音皮</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904b19"/><lb ed="R091" n="0752a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904b1901">阿。無也。<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">䟦</g>致。退也。在此修行。多苦多魔。如風中
<lb ed="X" n="0904b20"/><lb ed="R091" n="0752a12"/>一毛。不能自主。一生極樂。便登不退矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904b21"/><lb ed="R091" n="0752a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904b2101">其中多有一生補處。其數甚多。非是算數所能知之。
<lb ed="X" n="0904b22"/><lb ed="R091" n="0752a14"/>但可以無量無邊阿僧祇說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904b23"/><lb ed="R091" n="0752a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904b2301">補處者。到他方世界候時成佛之等覺菩薩也。從
<lb ed="X" n="0904b24"/><lb ed="R091" n="0752a16"/>人至佛。生生世世。進退不可知數。唯淨土衆生。有
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0904c" n="0904c"/>
<lb ed="X" n="0904c01"/><lb ed="R091" n="0752a17"/>能不入多生。一生直入他方補處者。言緣勝劫長。
<lb ed="X" n="0904c02"/><lb ed="R091" n="0752a18"/>廣大成就者多也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904c03"/><lb ed="R091" n="0752b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904c0301">舍利弗。衆生聞者。應當發願。願生彼國。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904c04"/><lb ed="R091" n="0752b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904c0401">阿彌陀佛。號曰願王。在一切佛中。度生之願最爲
<lb ed="X" n="0904c05"/><lb ed="R091" n="0752b03"/>第一。衆生順佛願而發往生之願。如石吸鐵。如燈
<lb ed="X" n="0904c06"/><lb ed="R091" n="0752b04"/>發光。如桴擊鼓。互感互應。妙願成機。念念玲瓏。往
<lb ed="X" n="0904c07"/><lb ed="R091" n="0752b05"/>生無不玲瓏也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904c08"/><lb ed="R091" n="0752b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904c0801">所以者何。得與如是諸上善人俱會一處。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904c09"/><lb ed="R091" n="0752b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904c0901">夫過去難追。未來不可測。受現在之苦。而引未來
<lb ed="X" n="0904c10"/><lb ed="R091" n="0752b08"/>之殃。此人情所大不安者也。唯精持佛號。早生西
<lb ed="X" n="0904c11"/><lb ed="R091" n="0752b09"/>方。瞻仰者旣有如來。聚處者無非上善。光明所照。
<lb ed="X" n="0904c12"/><lb ed="R091" n="0752b10"/>熏發而成就之者神矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904c13"/><lb ed="R091" n="0752b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904c1301">舍利弗。不可以少善根福德因緣得生彼國。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904c14"/><lb ed="R091" n="0752b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904c1401">一切修行而不以念佛爲因。泛泛念佛而不以精
<lb ed="X" n="0904c15"/><lb ed="R091" n="0752b13"/>持四字爲緣。於淨土時機。全無收束。故善福無多
<lb ed="X" n="0904c16"/><lb ed="R091" n="0752b14"/>也。</p><p xml:id="pX22p0904c1602" cb:place="inline">○彼佛光明無量。衆生以有量之善福求之。彼
<lb ed="X" n="0904c17"/><lb ed="R091" n="0752b15"/>此相懸。是故不可。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904c18"/><lb ed="R091" n="0752b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904c1801">舍利弗。若有善男子。善女人。聞說阿彌陀佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904c19"/><lb ed="R091" n="0752b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904c1901">六道衆生。各有男女。心能信佛。便名善矣。聞說阿
<lb ed="X" n="0904c20"/><lb ed="R091" n="0752b18"/>彌陀佛者。於他人邊。聞說有阿彌陀佛之境界也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904c21"/><lb ed="R091" n="0753a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0904c2101">執持名號。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0904c22"/><lb ed="R091" n="0753a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0904c2201">便將此阿彌陀佛四字名號。執而持之。執者。心緣
<lb ed="X" n="0904c23"/><lb ed="R091" n="0753a03"/>四字而不退也。持者。口誦四字而不斷也。</p><p xml:id="pX22p0904c2317" cb:place="inline">○名號
<lb ed="X" n="0904c24"/><lb ed="R091" n="0753a04"/>之外。更無彌陀。彌陀之爲彌陀。四個字盡之矣。萬
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0905a" n="0905a"/>
<lb ed="X" n="0905a01"/><lb ed="R091" n="0753a05"/>德洪名。洪名萬德。以名召德。一句全收。一句中更
<lb ed="X" n="0905a02"/><lb ed="R091" n="0753a06"/>有何欠少乎。夫無欠少之心。便是無量也。便是阿
<lb ed="X" n="0905a03"/><lb ed="R091" n="0753a07"/>彌陀也。此其善福因緣。固不可以多少測也。譬如
<lb ed="X" n="0905a04"/><lb ed="R091" n="0753a08"/>一滴之水。投於大海。滴滴之水。投於大海。無有一
<lb ed="X" n="0905a05"/><lb ed="R091" n="0753a09"/>滴而非海也。</p><p xml:id="pX22p0905a0506" cb:place="inline">○夫佛外無禪。念外無參。卽念佛便
<lb ed="X" n="0905a06"/><lb ed="R091" n="0753a10"/>是參禪。不必另作參禪之想。若於念佛時看念佛
<lb ed="X" n="0905a07"/><lb ed="R091" n="0753a11"/>的是誰。又念又看。却成二念。不如一直念去也。</p><p xml:id="pX22p0905a0719" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0905a08"/><lb ed="R091" n="0753a12"/>執字是一切修行者之病。一切衆生之所以不得
<lb ed="X" n="0905a09"/><lb ed="R091" n="0753a13"/>成佛者。執情累之也。然熱病<anchor xml:id="nkr_note_add_0905a0901" n="0905a0901"/><anchor xml:id="beg0905a0901" n="0905a0901"/>已<anchor xml:id="end0905a0901"/>深。石膏可用。中宮
<lb ed="X" n="0905a10"/><lb ed="R091" n="0753a14"/>旣滿。硝朴可施。一味平淡。不足起死回生。故以執
<lb ed="X" n="0905a11"/><lb ed="R091" n="0753a15"/>破執。而病可霍然也。執持極而心光露。心光露而
<lb ed="X" n="0905a12"/><lb ed="R091" n="0753a16"/>佛光臨。行人不知。而佛則洞鑒之也。且行人亦何
<lb ed="X" n="0905a13"/><lb ed="R091" n="0753a17"/>嘗不知也。但辦一心不亂。自然換得一副骨頭。修
<lb ed="X" n="0905a14"/><lb ed="R091" n="0753a18"/>行人於此。苦得一番便好。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905a15"/><lb ed="R091" n="0753b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905a1501">若一日。若二日。若三日。若四日。若五日。若六日。若七
<lb ed="X" n="0905a16"/><lb ed="R091" n="0753b02"/>日。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905a17"/><lb ed="R091" n="0753b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905a1701">統言執持名號。是恒常精進也。切指一日七日。是
<lb ed="X" n="0905a18"/><lb ed="R091" n="0753b04"/>勇猛精進也。如煉丹藥。或用文火。或用武火。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905a19"/><lb ed="R091" n="0753b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905a1901">一心不亂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905a20"/><lb ed="R091" n="0753b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905a2001">心無眞妄而現眞妄。眞妄迭興。還源不可得。眞妄
<lb ed="X" n="0905a21"/><lb ed="R091" n="0753b07"/>皆妄。心之所以亂也。以無量之心。念無量之佛。不
<lb ed="X" n="0905a22"/><lb ed="R091" n="0753b08"/>復作有量無量之想。是之謂不亂。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905a23"/><lb ed="R091" n="0753b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905a2301">其人臨命終時。阿彌陀佛。與諸聖衆。現在其前。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905a24"/><lb ed="R091" n="0753b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905a2401">臨終者。將死一念之前也。佛現而在其前。一心不
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0905b" n="0905b"/>
<lb ed="X" n="0905b01"/><lb ed="R091" n="0753b11"/>亂之所感也。夫我心佛心。如鏡照鏡。一心念佛。是
<lb ed="X" n="0905b02"/><lb ed="R091" n="0753b12"/>東鏡入西鏡也。命終見佛。是西鏡入東鏡也。雖互
<lb ed="X" n="0905b03"/><lb ed="R091" n="0753b13"/>相入。而無往來之迹。但光明相接而<anchor xml:id="nkr_note_add_0905b0301" n="0905b0301"/><anchor xml:id="beg0905b0301" n="0905b0301"/>已<anchor xml:id="end0905b0301"/>。</p><p xml:id="pX22p0905b0316" cb:place="inline">○一切修
<lb ed="X" n="0905b04"/><lb ed="R091" n="0753b14"/>行之所以不能了局者。臨命終時無把握故也。雖
<lb ed="X" n="0905b05"/><lb ed="R091" n="0753b15"/>復氣脈澄淸。爐香上達。往往局於天上神仙境界。
<lb ed="X" n="0905b06"/><lb ed="R091" n="0753b16"/>降此以下。更屬無聊。有見火車獄卒者矣。有誤入
<lb ed="X" n="0905b07"/><lb ed="R091" n="0753b17"/>於堂宇園林。而化成惡道者矣。唯此阿彌陀經。單
<lb ed="X" n="0905b08"/><lb ed="R091" n="0753b18"/>提出臨命終時四字。如春雷一震。百蟄皆驚。具慧
<lb ed="X" n="0905b09"/><lb ed="R091" n="0754a01"/>命法身者。莫不有出頭之路也。此理難聞。此機難
<lb ed="X" n="0905b10"/><lb ed="R091" n="0754a02"/>發。旣聞此理矣。旣發此機矣。三生眷屬。可不勉歟。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905b11"/><lb ed="R091" n="0754a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905b1101">是人終時。心不顚倒。卽得往生阿彌陀佛<name role="" type="person">極樂國</name>土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905b12"/><lb ed="R091" n="0754a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905b1201">終時者。正捨報之一念也。不顚倒者。正念現前也。
<lb ed="X" n="0905b13"/><lb ed="R091" n="0754a05"/>旁觀者見此人心不顚倒。便可信此人決<anchor xml:id="nkr_note_add_0905b1301" n="0905b1301"/><anchor xml:id="beg0905b1301" n="0905b1301"/>已<anchor xml:id="end0905b1301"/>往生
<lb ed="X" n="0905b14"/><lb ed="R091" n="0754a06"/>也。</p><p xml:id="pX22p0905b1402" cb:place="inline">○聞經而發願。發願而持名。持名而見佛。見佛
<lb ed="X" n="0905b15"/><lb ed="R091" n="0754a07"/>而往生。五者相因。自然之次第。今之人。神脈顚倒。
<lb ed="X" n="0905b16"/><lb ed="R091" n="0754a08"/>不得往生。但有持名之功。又不到一心不亂。所以
<lb ed="X" n="0905b17"/><lb ed="R091" n="0754a09"/>昏散者滿於域中。而慈航乃虗而無濟也。</p><p xml:id="pX22p0905b1717" cb:place="inline">○不發
<lb ed="X" n="0905b18"/><lb ed="R091" n="0754a10"/>願由於不聞經。不往生由於不發願。更有貪於見
<lb ed="X" n="0905b19"/><lb ed="R091" n="0754a11"/>佛。嬾於持名。將此念佛一門。化作平板無靈之局
<lb ed="X" n="0905b20"/><lb ed="R091" n="0754a12"/>面。嗚呼。無上靈丹。變成臭腐。眞珠寶網。空葬泥沙。
<lb ed="X" n="0905b21"/><lb ed="R091" n="0754a13"/>皆心神不能圓聚故也。</p><p xml:id="pX22p0905b2110" cb:place="inline">○念佛者。念念威神。全同
<lb ed="X" n="0905b22"/><lb ed="R091" n="0754a14"/>我佛。廣大如法界。究竟如虗空。心光明中。決無魔
<lb ed="X" n="0905b23"/><lb ed="R091" n="0754a15"/>事也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905b24"/><lb ed="R091" n="0754a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905b2401">舍利弗。我見是利。故說此言。若有衆生聞是說者。應
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0905c" n="0905c"/>
<lb ed="X" n="0905c01"/><lb ed="R091" n="0754a17"/>當發願生彼國土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905c02"/><lb ed="R091" n="0754a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905c0201">頻勸發願。是心願佛願。願願交光。持作往生之<anchor xml:id="nkr_note_add_0905c0201" n="0905c0201"/><anchor xml:id="beg0905c0201" n="0905c0201"/>券<anchor xml:id="end0905c0201"/>
<lb ed="X" n="0905c03"/><lb ed="R091" n="0754b01"/>也。若謂念佛一門。但以誘引凡下者。實乃罪同謗
<lb ed="X" n="0905c04"/><lb ed="R091" n="0754b02"/>佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905c05"/><lb ed="R091" n="0754b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905c0501">舍利弗。如我今者。讚歎阿彌陀佛不可思議功德之
<lb ed="X" n="0905c06"/><lb ed="R091" n="0754b04"/>利。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905c07"/><lb ed="R091" n="0754b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905c0701">有形之德謂之功。無形之功謂之德。功德有益於
<lb ed="X" n="0905c08"/><lb ed="R091" n="0754b06"/>衆生。名曰利矣。不可以心思。不可以口議。言阿彌
<lb ed="X" n="0905c09"/><lb ed="R091" n="0754b07"/>陀佛之功德。乃無量之功德也。讚歎者有釋迦佛。
<lb ed="X" n="0905c10"/><lb ed="R091" n="0754b08"/>讚歎者不止釋迦佛。以我例彼。故曰如也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905c11"/><lb ed="R091" n="0754b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905c1101">東方亦有阿閦<g ref="#CB16014">鞞</g>佛。須彌相佛。大須彌佛。須彌光佛。
<lb ed="X" n="0905c12"/><lb ed="R091" n="0754b10"/>妙音佛。如是等恒河沙數諸佛<note place="inline">閦音促</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905c13"/><lb ed="R091" n="0754b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905c1301">娑婆在極樂之東。而娑婆之東。世界正復無量也。
<lb ed="X" n="0905c14"/><lb ed="R091" n="0754b12"/>極樂在娑婆之西。而極樂之西。世界正復無量也。
<lb ed="X" n="0905c15"/><lb ed="R091" n="0754b13"/>世人小見。但知有六合耳。豈知世界外之世界。各
<lb ed="X" n="0905c16"/><lb ed="R091" n="0754b14"/>各有大智慧光明如來。永劫悲懷。勸人念佛耶。</p><p xml:id="pX22p0905c1619" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0905c17"/><lb ed="R091" n="0754b15"/>阿閦<g ref="#CB16014">鞞</g>。此云不動也。須彌。山名。此云妙高也。卽世
<lb ed="X" n="0905c18"/><lb ed="R091" n="0754b16"/>界正中最大之山。以山名爲佛名。狀其德相之妙
<lb ed="X" n="0905c19"/><lb ed="R091" n="0754b17"/>高也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905c20"/><lb ed="R091" n="0754b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0905c2001">各於其國。出廣長舌相。徧覆三千大千世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0905c21"/><lb ed="R091" n="0755a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0905c2101">舌相無量。由於身相無量也。身相無量。由於心相
<lb ed="X" n="0905c22"/><lb ed="R091" n="0755a02"/>無量也。處處說法。法滿大千。名爲徧覆矣。然佛身
<lb ed="X" n="0905c23"/><lb ed="R091" n="0755a03"/>現刹。佛刹現身。身中現身。刹中現刹。舌覆大千。未
<lb ed="X" n="0905c24"/><lb ed="R091" n="0755a04"/>嘗不實有其事也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0906a" n="0906a"/>
<lb ed="X" n="0906a01"/><lb ed="R091" n="0755a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906a0101">說誠實言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906a02"/><lb ed="R091" n="0755a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906a0201">一切衆生。聞經不信。叢林僧衆。有終身誦此爲課。
<lb ed="X" n="0906a03"/><lb ed="R091" n="0755a07"/>而不發一念往生之心者。濫取古人之願文。循例
<lb ed="X" n="0906a04"/><lb ed="R091" n="0755a08"/>誦之。如數他人寶。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0906a0401" n="0906a0401"/><anchor xml:id="beg0906a0401" n="0906a0401"/>己<anchor xml:id="end0906a0401"/>無一錢。心外見法。流而不
<lb ed="X" n="0906a05"/><lb ed="R091" n="0755a09"/>返。嗚呼。滔滔皆是矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906a06"/><lb ed="R091" n="0755a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906a0601">汝等衆生。當信是稱讚不可思議功德。一切諸佛所
<lb ed="X" n="0906a07"/><lb ed="R091" n="0755a11"/>護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906a08"/><lb ed="R091" n="0755a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906a0801">稱讚。宣揚其美也。不可思議功德。指彌陀以名號
<lb ed="X" n="0906a09"/><lb ed="R091" n="0755a13"/>度衆生也。一切諸佛。六方佛及釋迦佛也。所護念。
<lb ed="X" n="0906a10"/><lb ed="R091" n="0755a14"/>信彌陀功德發願往生。內外諸魔或加殘害。一切
<lb ed="X" n="0906a11"/><lb ed="R091" n="0755a15"/>如來常加護念。以威神加被而成就之也。此十五
<lb ed="X" n="0906a12"/><lb ed="R091" n="0755a16"/>字是經之名。今稱阿彌陀經者。省文也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906a13"/><lb ed="R091" n="0755a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906a1301">舍利弗。南方世界。有日月燈佛。名聞光佛。大<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩佛。
<lb ed="X" n="0906a14"/><lb ed="R091" n="0755a18"/>須彌燈佛。無量精進佛。如是等恒河沙數諸佛。各於
<lb ed="X" n="0906a15"/><lb ed="R091" n="0755b01"/>其國。出廣長舌相。徧覆三千大千世界。說誠實言。汝
<lb ed="X" n="0906a16"/><lb ed="R091" n="0755b02"/>等衆生。當信是稱讚不可思議功德。一切諸佛所護
<lb ed="X" n="0906a17"/><lb ed="R091" n="0755b03"/>念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906a18"/><lb ed="R091" n="0755b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906a1801">名聞光者。名聞他界。如光明之盛也。<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩者。福慧
<lb ed="X" n="0906a19"/><lb ed="R091" n="0755b05"/>當躬。如兩肩發<g ref="#CB08504">𦦨</g>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906a20"/><lb ed="R091" n="0755b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906a2001">舍利弗。西方世界。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906a21"/><lb ed="R091" n="0755b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906a2101">此經六方。是指娑婆極樂十萬億佛土之外。東方
<lb ed="X" n="0906a22"/><lb ed="R091" n="0755b08"/>指娑婆之東。西方指極樂之西。有無盡之西東。故
<lb ed="X" n="0906a23"/><lb ed="R091" n="0755b09"/>有恒河沙數諸佛。廣標西方。別稱世界。其不指極
<lb ed="X" n="0906a24"/><lb ed="R091" n="0755b10"/>樂可知也。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0906b" n="0906b"/>
<lb ed="X" n="0906b01"/><lb ed="R091" n="0755b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906b0101">有無量壽佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906b02"/><lb ed="R091" n="0755b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906b0201">此佛之名。偶同阿彌陀佛之別名。所謂同名佛也。
<lb ed="X" n="0906b03"/><lb ed="R091" n="0755b13"/>每一佛出。同名者無量。或在前。或在後。或同時。一
<lb ed="X" n="0906b04"/><lb ed="R091" n="0755b14"/>佛旣可以多名。多佛亦可以一名。佛佛名名。燈雲
<lb ed="X" n="0906b05"/><lb ed="R091" n="0755b15"/>水月也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906b06"/><lb ed="R091" n="0755b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906b0601">無量相佛。無量幢佛。大光佛。大明佛。寶相佛。淨光佛。
<lb ed="X" n="0906b07"/><lb ed="R091" n="0755b17"/>如是等恒河沙數諸佛。各於其國。出廣長舌相。徧覆
<lb ed="X" n="0906b08"/><lb ed="R091" n="0755b18"/>三千大千世界。說誠實言。汝等衆生。當信是稱讚不
<lb ed="X" n="0906b09"/><lb ed="R091" n="0756a01"/>可思議功德。一切諸佛所護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906b10"/><lb ed="R091" n="0756a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906b1001">無量幢者。佛之福慧光相。高明如幢。而復無盡也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906b11"/><lb ed="R091" n="0756a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906b1101">舍利弗。北方世界。有<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩佛。最勝音佛。難沮佛。日生
<lb ed="X" n="0906b12"/><lb ed="R091" n="0756a04"/>佛。網明佛。如是等恒河沙數諸佛。各於其國。出廣長
<lb ed="X" n="0906b13"/><lb ed="R091" n="0756a05"/>舌相。徧覆三千大千世界。說誠實言。汝等衆生。當信
<lb ed="X" n="0906b14"/><lb ed="R091" n="0756a06"/>是稱讚不可思議功德。一切諸佛所護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906b15"/><lb ed="R091" n="0756a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906b1501">難沮者。佛性雄猛。不可抑遏也。日生者。如日初出。
<lb ed="X" n="0906b16"/><lb ed="R091" n="0756a08"/>光<g ref="#CB08504">𦦨</g>熊熊也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906b17"/><lb ed="R091" n="0756a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906b1701">舍利弗。下方世界。有師子佛。名聞佛。名光佛。達摩佛。
<lb ed="X" n="0906b18"/><lb ed="R091" n="0756a10"/>法幢佛。持法佛。如是等恒河沙數諸佛。各於其國。出
<lb ed="X" n="0906b19"/><lb ed="R091" n="0756a11"/>廣長舌相。徧覆三千大千世界。說誠實言。汝等衆生。
<lb ed="X" n="0906b20"/><lb ed="R091" n="0756a12"/>當信是稱讚不可思議功德。一切諸佛所護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906b21"/><lb ed="R091" n="0756a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906b2101">師子。一切獸中王也。如來。一切法中王也。故以爲
<lb ed="X" n="0906b22"/><lb ed="R091" n="0756a14"/>名也。達摩。此云法也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906b23"/><lb ed="R091" n="0756a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906b2301">舍利弗。上方世界。有梵音佛。宿王佛。香上佛。香光佛。
<lb ed="X" n="0906b24"/><lb ed="R091" n="0756a16"/>大<g ref="#CB08504">𦦨</g>肩佛。雜色寶華嚴身佛。娑羅樹王佛。寶華德佛。
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0906c" n="0906c"/>
<lb ed="X" n="0906c01"/><lb ed="R091" n="0756a17"/>見一切義佛。如<name role="" type="person">須彌山</name>佛。如是等恒河沙數諸佛。各
<lb ed="X" n="0906c02"/><lb ed="R091" n="0756a18"/>於其國。出廣長舌相。徧覆三千大千世界。說誠實言。
<lb ed="X" n="0906c03"/><lb ed="R091" n="0756b01"/>汝等衆生。當信是稱讚不可思議功德。一切諸佛所
<lb ed="X" n="0906c04"/><lb ed="R091" n="0756b02"/>護念經。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906c05"/><lb ed="R091" n="0756b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906c0501">月爲星宿中王。如佛爲一切法中王也。香上者。佛
<lb ed="X" n="0906c06"/><lb ed="R091" n="0756b04"/>香爲一切香中之上也。香光者。心信成香。香淨發
<lb ed="X" n="0906c07"/><lb ed="R091" n="0756b05"/>光也。嚴。飾也。娑羅。此云堅固也。樹王。大樹也。寶華
<lb ed="X" n="0906c08"/><lb ed="R091" n="0756b06"/>德者。寶華之性。明潤開顯。而有馨香之感發也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906c09"/><lb ed="R091" n="0756b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0906c0901">舍利弗。於汝意云何。何故名爲一切諸佛所護念經。
<lb ed="X" n="0906c10"/><lb ed="R091" n="0756b08"/>舍利弗。若有善男子。善女人。聞是經受持者。及聞諸
<lb ed="X" n="0906c11"/><lb ed="R091" n="0756b09"/>佛名者。是諸善男子。善女人。皆爲一切諸佛之所護
<lb ed="X" n="0906c12"/><lb ed="R091" n="0756b10"/>念。皆得不退轉於阿耨多羅三藐三菩提。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0906c13"/><lb ed="R091" n="0756b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0906c1301">佛佛心同。不分彼此。故衆生念一佛名。無量如來
<lb ed="X" n="0906c14"/><lb ed="R091" n="0756b12"/>歡喜也。阿。無也。耨多羅。上也。三藐。正等也。三菩提。
<lb ed="X" n="0906c15"/><lb ed="R091" n="0756b13"/>正覺也。凡夫不求正覺也。外道求正覺而不正也。
<lb ed="X" n="0906c16"/><lb ed="R091" n="0756b14"/>羅漢似正覺而不等也。上等諸佛。下等衆生。方曰
<lb ed="X" n="0906c17"/><lb ed="R091" n="0756b15"/>等矣。然菩薩雖等。不爲無上也。無上正等正覺。便
<lb ed="X" n="0906c18"/><lb ed="R091" n="0756b16"/>是佛矣。不退轉於佛道。由聞經聞佛之故。此經之
<lb ed="X" n="0906c19"/><lb ed="R091" n="0756b17"/>威力大矣。</p><p xml:id="pX22p0906c1905" cb:place="inline">○同護也。同念也。同見其爲圓融一覺。
<lb ed="X" n="0906c20"/><lb ed="R091" n="0756b18"/>無退理也。同見其爲因緣入妙。無退機也。若自退
<lb ed="X" n="0906c21"/><lb ed="R091" n="0757a01"/>其念佛之心。則顚倒乖違。佛所不能護也。</p><p xml:id="pX22p0906c2117" cb:place="inline">○主伴
<lb ed="X" n="0906c22"/><lb ed="R091" n="0757a02"/>重重。一時圓現。不出我一念中也。如一鏡中現無
<lb ed="X" n="0906c23"/><lb ed="R091" n="0757a03"/>量鏡光。光中鏡鏡互映。嗚呼。何必花嚴耶。何必非
<lb ed="X" n="0906c24"/><lb ed="R091" n="0757a04"/>花嚴耶。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0907a" n="0907a"/>
<lb ed="X" n="0907a01"/><lb ed="R091" n="0757a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907a0101">是故舍利弗。汝等皆當信受我語。及諸佛所說。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907a02"/><lb ed="R091" n="0757a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907a0201">不信不受。諸法無靈。一句入神。諸佛歡喜。何以故。
<lb ed="X" n="0907a03"/><lb ed="R091" n="0757a07"/>一切衆生。皆於如來心中動也。一切如來。皆於衆
<lb ed="X" n="0907a04"/><lb ed="R091" n="0757a08"/>生心中住也。非動也。非住也。唯一圓融淸淨寶覺
<lb ed="X" n="0907a05"/><lb ed="R091" n="0757a09"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0907a0501" n="0907a0501"/><anchor xml:id="beg0907a0501" n="0907a0501"/>已<anchor xml:id="end0907a0501"/>。當信當受。通聖通凡。我輩宜如何加勉也。</p><p xml:id="pX22p0907a0519" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0907a06"/><lb ed="R091" n="0757a10"/>淨土一門。爲無邊聖賢游集之道場。謂頓悟自心。
<lb ed="X" n="0907a07"/><lb ed="R091" n="0757a11"/>不須念佛往生者。豈眞勝於智慧第一之舍利弗
<lb ed="X" n="0907a08"/><lb ed="R091" n="0757a12"/>乎。夫觀經之標九品也。上品菩薩境界。中品羅漢
<lb ed="X" n="0907a09"/><lb ed="R091" n="0757a13"/>境界。孰謂聖賢不求往生耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907a10"/><lb ed="R091" n="0757a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907a1001">舍利弗。若有人。<anchor xml:id="nkr_note_add_0907a1001" n="0907a1001"/><anchor xml:id="beg0907a1001" n="0907a1001"/>已<anchor xml:id="end0907a1001"/>發願。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907a11"/><lb ed="R091" n="0757a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907a1101">映下若<anchor xml:id="nkr_note_add_0907a1101" n="0907a1101"/><anchor xml:id="beg0907a1101" n="0907a1101"/>已<anchor xml:id="end0907a1101"/>生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907a12"/><lb ed="R091" n="0757a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907a1201">今發願。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907a13"/><lb ed="R091" n="0757a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907a1301">映下若今生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907a14"/><lb ed="R091" n="0757a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907a1401">當發願。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907a15"/><lb ed="R091" n="0757b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907a1501">映下若當生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907a16"/><lb ed="R091" n="0757b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907a1601">欲生阿<name role="" type="person">彌陀佛國</name>者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907a17"/><lb ed="R091" n="0757b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907a1701">佛國淨土。卽一涵三。唯佛所居。常寂光也。光中所
<lb ed="X" n="0907a18"/><lb ed="R091" n="0757b04"/>現菩薩住處。則實報無障礙土也。所現聲聞住處。
<lb ed="X" n="0907a19"/><lb ed="R091" n="0757b05"/>則方便有餘土也。所現衆生住處。則凡聖同居土
<lb ed="X" n="0907a20"/><lb ed="R091" n="0757b06"/>也。鏡光圓攝。四土本融。纔落言思。便成一土。若上
<lb ed="X" n="0907a21"/><lb ed="R091" n="0757b07"/>上聰明人。悟得高卽是下。下卽是高。心空則境靈。
<lb ed="X" n="0907a22"/><lb ed="R091" n="0757b08"/>發願往生。不須籌度也。當。將來也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907a23"/><lb ed="R091" n="0757b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907a2301">是諸人等。皆得不退轉於阿耨多羅三藐三菩提。於
<lb ed="X" n="0907a24"/><lb ed="R091" n="0757b10"/>彼國土。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0907a2401" n="0907a2401"/><anchor xml:id="beg0907a2401" n="0907a2401"/>已<anchor xml:id="end0907a2401"/>生。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0907b" n="0907b"/>
<lb ed="X" n="0907b01"/><lb ed="R091" n="0757b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907b0101">帶<anchor xml:id="nkr_note_add_0907b0101" n="0907b0101"/><anchor xml:id="beg0907b0101" n="0907b0101"/>已<anchor xml:id="end0907b0101"/>發願句。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907b02"/><lb ed="R091" n="0757b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907b0201">若今生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907b03"/><lb ed="R091" n="0757b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907b0301">帶今發願句。此句最重。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907b04"/><lb ed="R091" n="0757b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907b0401">若當生。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907b05"/><lb ed="R091" n="0757b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907b0501">帶當發願句。今發願。則今生矣。鼓棰在手。而憂鼓
<lb ed="X" n="0907b06"/><lb ed="R091" n="0757b16"/>之不響耶。早對彌陀。<g ref="#CB05418">䖍</g>伸懺悔。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907b07"/><lb ed="R091" n="0757b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907b0701">是故舍利弗。諸善男子。善女人。若有信者。應當發願。
<lb ed="X" n="0907b08"/><lb ed="R091" n="0757b18"/>生彼國土。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907b09"/><lb ed="R091" n="0758a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907b0901">釋迦將滅度。留此一經弗待咨詢。叮嚀勉勖。而經
<lb ed="X" n="0907b10"/><lb ed="R091" n="0758a02"/>中之法。又簡中之簡。易中之易。捷中之捷。穩中之
<lb ed="X" n="0907b11"/><lb ed="R091" n="0758a03"/>穩。超中之超。圓中之圓。嗚呼。至於此而恩<anchor xml:id="nkr_note_add_0907b1101" n="0907b1101"/><anchor xml:id="beg0907b1101" n="0907b1101"/>已<anchor xml:id="end0907b1101"/>極矣。
<lb ed="X" n="0907b12"/><lb ed="R091" n="0758a04"/>然而業海多漚。生滅自局。習氣成於累世。妙法聞
<lb ed="X" n="0907b13"/><lb ed="R091" n="0758a05"/>於一朝。信力如螢。難當風雨。所以發願者。百不獲
<lb ed="X" n="0907b14"/><lb ed="R091" n="0758a06"/>一焉。念佛者滿於世間。吾不知其歸於何用也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907b15"/><lb ed="R091" n="0758a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907b1501">舍利弗。如我今者。稱讚諸佛不可思議功德。彼諸佛
<lb ed="X" n="0907b16"/><lb ed="R091" n="0758a08"/>等。亦稱讚我不可思議功德。而作是言。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907b17"/><lb ed="R091" n="0758a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907b1701">是言。指以下六十字。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907b18"/><lb ed="R091" n="0758a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907b1801">釋迦牟尼佛。能爲甚難希有之事。能於娑婆國土。五
<lb ed="X" n="0907b19"/><lb ed="R091" n="0758a11"/>濁惡世。劫濁。見濁。煩惱濁。衆生濁。命濁中。得阿耨多
<lb ed="X" n="0907b20"/><lb ed="R091" n="0758a12"/>羅三藐三菩提。爲諸衆生。說是一切世間難信之法。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907b21"/><lb ed="R091" n="0758a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907b2101">釋迦。此云能仁也。牟尼。此云寂默也。甚難希有。指
<lb ed="X" n="0907b22"/><lb ed="R091" n="0758a14"/>成佛說法二事也。成佛不難。難於在五濁成佛。說
<lb ed="X" n="0907b23"/><lb ed="R091" n="0758a15"/>法不難。難於說一切世間難信之法也。</p><p xml:id="pX22p0907b2316" cb:place="inline">○合四濁
<lb ed="X" n="0907b24"/><lb ed="R091" n="0758a16"/>以成劫濁。見者。惑也。煩惱者。身心不自在也。衆生
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0907c" n="0907c"/>
<lb ed="X" n="0907c01"/><lb ed="R091" n="0758a17"/>者。攬陰不淨惡名穢稱也。命者。色心相持不能堅
<lb ed="X" n="0907c02"/><lb ed="R091" n="0758a18"/>久也。</p><p xml:id="pX22p0907c0203" cb:place="inline">○夫我釋迦。於此濁惡世界中。現如來身。說
<lb ed="X" n="0907c03"/><lb ed="R091" n="0758b01"/>此微妙玲瓏之一法。鑿凡心而開聖竅。換毒藥而
<lb ed="X" n="0907c04"/><lb ed="R091" n="0758b02"/>錫醍醐。恩上之恩。利中之利也。而我輩者。俗見堅
<lb ed="X" n="0907c05"/><lb ed="R091" n="0758b03"/>牢。惡根難拔。聞言不信。空過一生。再出頭來。不知
<lb ed="X" n="0907c06"/><lb ed="R091" n="0758b04"/>何日。可謂深棄佛恩矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907c07"/><lb ed="R091" n="0758b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907c0701">舍利弗。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907c08"/><lb ed="R091" n="0758b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907c0801">以下是釋迦自<anchor xml:id="nkr_note_add_0907c0801" n="0907c0801"/><anchor xml:id="beg0907c0801" n="0907c0801"/>己<anchor xml:id="end0907c0801"/>所言。故又呼舍利弗名也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907c09"/><lb ed="R091" n="0758b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907c0901">當知我於五濁惡世。行此難事。得阿耨多羅三藐三
<lb ed="X" n="0907c10"/><lb ed="R091" n="0758b08"/>菩提。爲一切世間。說此難信之法。是爲甚難。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907c11"/><lb ed="R091" n="0758b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907c1101">絡繹回環。主賓交映。至於此而復自述其難。則字
<lb ed="X" n="0907c12"/><lb ed="R091" n="0758b10"/>字血痕。全帶玲瓏之色也。嗚呼。我與如來。同此一
<lb ed="X" n="0907c13"/><lb ed="R091" n="0758b11"/>心。奈何自疑其心。而不如心以念佛也。知此事之
<lb ed="X" n="0907c14"/><lb ed="R091" n="0758b12"/>歸於一易。可以解如來兩難之憂。佛歡喜。我歡喜。
<lb ed="X" n="0907c15"/><lb ed="R091" n="0758b13"/>全現心中極樂之影矣。</p><p xml:id="pX22p0907c1510" cb:place="inline">○因此力便太易。而人不
<lb ed="X" n="0907c16"/><lb ed="R091" n="0758b14"/>能信。故翻成難法。嗚呼。衆生之拙。一至此乎。汝心
<lb ed="X" n="0907c17"/><lb ed="R091" n="0758b15"/>中之佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0907c1701" n="0907c1701"/><anchor xml:id="beg0907c1701" n="0907c1701"/>已<anchor xml:id="end0907c1701"/>現矣。<anchor xml:id="nkr_note_add_0907c1702" n="0907c1702"/><anchor xml:id="beg0907c1702" n="0907c1702"/>已<anchor xml:id="end0907c1702"/>演心法若干矣。對鏡迷頭。狂而
<lb ed="X" n="0907c18"/><lb ed="R091" n="0758b16"/>四出。皆喪心不顧者也。</p><p xml:id="pX22p0907c1810" cb:place="inline">○說經至此。方便<anchor xml:id="nkr_note_add_0907c1801" n="0907c1801"/><anchor xml:id="beg0907c1801" n="0907c1801"/>已<anchor xml:id="end0907c1801"/>窮。過
<lb ed="X" n="0907c19"/><lb ed="R091" n="0758b17"/>此<anchor xml:id="nkr_note_add_0907c1901" n="0907c1901"/><anchor xml:id="beg0907c1901" n="0907c1901"/>已<anchor xml:id="end0907c1901"/>往。心佛不現矣。</p><p xml:id="pX22p0907c1909" cb:place="inline">○明理念佛。願徹無邊。則超
<lb ed="X" n="0907c20"/><lb ed="R091" n="0758b18"/>過一切世間。難易皆成戲論。心現淨土。心自往生。
<lb ed="X" n="0907c21"/><lb ed="R091" n="0759a01"/>如鏡中鏡。光明不二。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907c22"/><lb ed="R091" n="0759a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0907c2201">佛說此經<anchor xml:id="nkr_note_add_0907c2201" n="0907c2201"/><anchor xml:id="beg0907c2201" n="0907c2201"/>已<anchor xml:id="end0907c2201"/>。舍利弗及諸比丘。一切世間天人阿脩
<lb ed="X" n="0907c23"/><lb ed="R091" n="0759a03"/>羅等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0907c24"/><lb ed="R091" n="0759a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0907c2401">阿脩羅。此云非天也。有天之福。無天之德。常與天
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0908a" n="0908a"/>
<lb ed="X" n="0908a01"/><lb ed="R091" n="0759a05"/>爭。若回心入佛者。則三毒一消。便歸淨土。非復前
<lb ed="X" n="0908a02"/><lb ed="R091" n="0759a06"/>日之用心也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908a03"/><lb ed="R091" n="0759a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908a0301">聞佛所說。歡喜信受。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908a04"/><lb ed="R091" n="0759a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908a0401">歡喜卽是飛心。此超出娑婆之機也。信受卽是淨
<lb ed="X" n="0908a05"/><lb ed="R091" n="0759a09"/>願。此妙生極樂之竅也。機竅玲瓏。圓心四映。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908a06"/><lb ed="R091" n="0759a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908a0601">作禮而去。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908a07"/><lb ed="R091" n="0759a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908a0701">去字上。有決斷往生意。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908a08"/><lb ed="R091" n="0759a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908a0801">佛說阿彌陀經</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908a09"/><lb ed="R091" n="0759a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908a0901">此六字亦當誦。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908a10"/><lb ed="R091" n="0759a14"/>
<lb ed="X" n="0908a11"/><lb ed="R091" n="0759a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908a1101">拔一切業障根本得生淨土陀羅尼</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908a12"/><lb ed="R091" n="0759a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908a1201">凡念佛而不得往生者。惡業障之耳。根本堅牢。枝
<lb ed="X" n="0908a13"/><lb ed="R091" n="0759a17"/>條茂密。無邊冤對。幻影重重。若非佛力加持。那得
<lb ed="X" n="0908a14"/><lb ed="R091" n="0759a18"/>超生淨土耶。陀羅尼。總持也。謂總一切法。持無量
<lb ed="X" n="0908a15"/><lb ed="R091" n="0759b01"/>義也。此土亦稱爲呪。</p><p xml:id="pX22p0908a1509" cb:place="inline">○此卽往生呪也。課時誦三
<lb ed="X" n="0908a16"/><lb ed="R091" n="0759b02"/>徧。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908a17"/><lb ed="R091" n="0759b03"/><cb:div type="orig"><p cb:type="dharani" xml:id="pX22p0908a1701">南無阿彌多婆夜。哆他伽哆夜。哆地夜他。阿彌利都
<lb ed="X" n="0908a18"/><lb ed="R091" n="0759b04"/>婆毗。阿彌利哆。悉躭婆毗。阿彌利哆。毗迦蘭帝。阿彌
<lb ed="X" n="0908a19"/><lb ed="R091" n="0759b05"/>利哆。毗迦蘭哆。伽彌膩。伽伽那。枳多迦隷。娑婆訶<note place="inline">哆音
<lb ed="X" n="0908a20"/><lb ed="R091" n="0759b06"/>多他音拖伽音茄毗音皮躭音丹膩女利切那奴何切枳音紙。隷音利</note></p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908a21"/><lb ed="R091" n="0759b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908a2101">呪爲密言。不當求解。死心誦之。乃有奇應。</p>
<lb ed="X" n="0908a22"/><lb ed="R091" n="0759b08"/><p xml:id="pX22p0908a2201">經呪<anchor xml:id="nkr_note_add_0908a2201" n="0908a2201"/><anchor xml:id="beg0908a2201" n="0908a2201"/>已<anchor xml:id="end0908a2201"/>畢。次擧佛讚。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908a23"/><lb ed="R091" n="0759b09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX22p0908a2301"><l>阿彌陀佛身金色</l><l>相好光明無等倫</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0908a24"/><lb ed="R091" n="0759b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908a2401">阿彌陀佛。總擧法報化三身也。身金色。單指報身
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0908b" n="0908b"/>
<lb ed="X" n="0908b01"/><lb ed="R091" n="0759b11"/>也。相大而好小。無等倫者。無可爲比也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908b02"/><lb ed="R091" n="0759b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX22p0908b0201"><l>白毫宛轉五須彌</l><l>紺目澄淸四大海</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0908b03"/><lb ed="R091" n="0759b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908b0301">此於無可比中。強作比譬也。兩眉中間白毫。八棱
<lb ed="X" n="0908b04"/><lb ed="R091" n="0759b14"/>中空。宛轉右旋。其大如五座<name role="" type="person">須彌山</name>也。紺。靑也。四
<lb ed="X" n="0908b05"/><lb ed="R091" n="0759b15"/>大海。言其大也。皆指報身也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908b06"/><lb ed="R091" n="0759b16"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX22p0908b0601"><l>光中化佛無數億</l><l>化菩薩衆亦無邊</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0908b07"/><lb ed="R091" n="0759b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908b0701">化佛有大小。大者千尺小者丈六。每一化佛。有二
<lb ed="X" n="0908b08"/><lb ed="R091" n="0759b18"/>化菩薩爲侍者。左觀音右勢至也。病中人往生時。
<lb ed="X" n="0908b09"/><lb ed="R091" n="0760a01"/>所見接引之佛。卽此化身也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908b10"/><lb ed="R091" n="0760a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX22p0908b1001"><l>四十八願度衆生</l><l>九品咸令登彼岸</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0908b11"/><lb ed="R091" n="0760a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908b1101">九品。指蓮花品數也。於上中下之內。各各開出上
<lb ed="X" n="0908b12"/><lb ed="R091" n="0760a04"/>中下。故成九品。彼岸。成道之地也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908b13"/><lb ed="R091" n="0760a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908b1301">南無<name role="" type="person">西方極樂世界</name>　大慈大悲　阿彌陀佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908b14"/><lb ed="R091" n="0760a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908b1401">無著爲大。拔苦爲悲。與樂爲慈。</p><p xml:id="pX22p0908b1413" cb:place="inline">○唱一聲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908b15"/><lb ed="R091" n="0760a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908b1501">阿彌陀佛。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908b16"/><lb ed="R091" n="0760a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908b1601">此四字佛名。每一課。以千聲爲率。要念得無首無
<lb ed="X" n="0908b17"/><lb ed="R091" n="0760a09"/>尾。句句皆如一句。自然光明玲瓏矣。</p><p xml:id="pX22p0908b1715" cb:place="inline">○當字字聲
<lb ed="X" n="0908b18"/><lb ed="R091" n="0760a10"/>聲。光明相接續。不用唱。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908b19"/><lb ed="R091" n="0760a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908b1901">南無觀世音菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908b20"/><lb ed="R091" n="0760a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908b2001">凡稱南無者。歸命之義也。此菩薩。心眼照世。能觀
<lb ed="X" n="0908b21"/><lb ed="R091" n="0760a13"/>其音。世人誦此菩薩名者。心中發光。自觀其音。當
<lb ed="X" n="0908b22"/><lb ed="R091" n="0760a14"/>觀音之時。便與此菩薩非一非二。故能獲靈感。得
<lb ed="X" n="0908b23"/><lb ed="R091" n="0760a15"/>願求。畢竟生於西方也。</p><p xml:id="pX22p0908b2310" cb:place="inline">○三種菩薩名。各唱三聲。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908b24"/><lb ed="R091" n="0760a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908b2401">南無大勢至菩薩。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0908c" n="0908c"/>
<lb ed="X" n="0908c01"/><lb ed="R091" n="0760a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908c0101">大心大力。身所至處。世界動搖。頭有寶甁。光明不
<lb ed="X" n="0908c02"/><lb ed="R091" n="0760a18"/>斷。亦化小身。入此<name role="" type="person">娑婆世界</name>。專取念佛人。而使之
<lb ed="X" n="0908c03"/><lb ed="R091" n="0760b01"/>歸於淨土。此菩薩。以念佛心。得無生忍。其言曰。都
<lb ed="X" n="0908c04"/><lb ed="R091" n="0760b02"/>攝六根。淨念相繼。不假方便。自得心開。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908c05"/><lb ed="R091" n="0760b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908c0501">南無淸淨大海衆菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908c06"/><lb ed="R091" n="0760b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908c0601">其數多。如大海之水。心業成就。久在極樂。故淸淨
<lb ed="X" n="0908c07"/><lb ed="R091" n="0760b05"/>也。一佛二菩薩。因緣光明。不爲少矣。又兼此海衆
<lb ed="X" n="0908c08"/><lb ed="R091" n="0760b06"/>菩薩。各以願力因緣。而來救其眷屬。一聲呼唱。風
<lb ed="X" n="0908c09"/><lb ed="R091" n="0760b07"/>動蓮心。一人之身。一切光明來照也。</p>
<lb ed="X" n="0908c10"/><lb ed="R091" n="0760b08"/><p xml:id="pX22p0908c1001">次跪誦蓮池大師所作西方發願文一徧。</p><p xml:id="pX22p0908c1017" cb:place="inline">○始焉
<lb ed="X" n="0908c11"/><lb ed="R091" n="0760b09"/>歡欣。繼而疲懈。不得謂之發。口談淨土。心戀娑婆。
<lb ed="X" n="0908c12"/><lb ed="R091" n="0760b10"/>不得謂之願。誦文者思之。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908c13"/><lb ed="R091" n="0760b11"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX22p0908c1301"><l>稽首西方安樂國</l><l>接引衆生大導師</l>
<lb ed="X" n="0908c14"/><lb ed="R091" n="0760b12"/><l>我今發願願往生</l><l>惟願慈悲哀攝受</l></lg><p xml:id="pX22p0908c1415" cb:place="inline"><g ref="#CB17285">󴎅</g>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908c15"/><lb ed="R091" n="0760b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0908c1501">以下願文。每數字一停頓。停處引聲者。以圈爲記。
<lb ed="X" n="0908c16"/><lb ed="R091" n="0760b14"/>停處不須引聲者。以乙爲記。久之音熟。自然感發
<lb ed="X" n="0908c17"/><lb ed="R091" n="0760b15"/>心靈矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0908c18"/><lb ed="R091" n="0760b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0908c1801">弟子普爲○四恩三有○法界衆生。</p><p xml:id="pX22p0908c1815" cb:place="inline">求於諸佛一
<lb ed="X" n="0908c19"/><lb ed="R091" n="0760b17"/>乘○無上菩提道故。</p><p xml:id="pX22p0908c1909" cb:place="inline">專心持念○阿彌陀佛○萬
<lb ed="X" n="0908c20"/><lb ed="R091" n="0760b18"/>德洪名○期生淨土。</p><p xml:id="pX22p0908c2009" cb:place="inline">又以○業重福輕○障深慧
<lb ed="X" n="0908c21"/><lb ed="R091" n="0761a01"/>淺○染心易熾○淨德難成。</p><p xml:id="pX22p0908c2112" cb:place="inline">今於佛前○翹勤五
<lb ed="X" n="0908c22"/><lb ed="R091" n="0761a02"/>體○披瀝一心○投誠懺悔<g ref="#CB17285">󴎅</g>我及衆生○曠劫以
<lb ed="X" n="0908c23"/><lb ed="R091" n="0761a03"/>來○迷本淨心○縱貪瞋癡○染穢三業。</p><p xml:id="pX22p0908c2317" cb:place="inline">無量無
<lb ed="X" n="0908c24"/><lb ed="R091" n="0761a04"/>邊○所作罪垢○無量無邊○所結冤業○願悉消
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0909a" n="0909a"/>
<lb ed="X" n="0909a01"/><lb ed="R091" n="0761a05"/>滅。</p><p xml:id="pX22p0909a0102" cb:place="inline">從於今日○立深誓願。</p><p xml:id="pX22p0909a0111" cb:place="inline">遠離惡法○誓不更
<lb ed="X" n="0909a02"/><lb ed="R091" n="0761a06"/>造○勤修聖道○誓不退惰。</p><p xml:id="pX22p0909a0212" cb:place="inline">誓成正覺○誓度衆
<lb ed="X" n="0909a03"/><lb ed="R091" n="0761a07"/>生。</p><p xml:id="pX22p0909a0302" cb:place="inline">阿彌陀佛○以慈悲願力。</p><p xml:id="pX22p0909a0312" cb:place="inline">當證知我○當哀
<lb ed="X" n="0909a04"/><lb ed="R091" n="0761a08"/>愍我○當加被我。</p><p xml:id="pX22p0909a0408" cb:place="inline">願禪觀之中○夢寐之際。</p><p xml:id="pX22p0909a0418" cb:place="inline">得
<lb ed="X" n="0909a05"/><lb ed="R091" n="0761a09"/>見阿彌陀佛○金色之身○得歷阿彌陀佛○寶嚴
<lb ed="X" n="0909a06"/><lb ed="R091" n="0761a10"/>之土。</p><p xml:id="pX22p0909a0603" cb:place="inline">得蒙阿彌陀佛○甘露灌頂○光明照身○
<lb ed="X" n="0909a07"/><lb ed="R091" n="0761a11"/>手摩我頭○衣覆我體。</p><p xml:id="pX22p0909a0710" cb:place="inline">使我○宿障自除○善根
<lb ed="X" n="0909a08"/><lb ed="R091" n="0761a12"/>增長○疾空煩惱○頓破無明。</p><p xml:id="pX22p0909a0813" cb:place="inline">圓覺妙心○廓然
<lb ed="X" n="0909a09"/><lb ed="R091" n="0761a13"/>開悟○寂光眞境○常得現前。</p><p xml:id="pX22p0909a0913" cb:place="inline">至於○臨欲命終
<lb ed="X" n="0909a10"/><lb ed="R091" n="0761a14"/>○預知時至。</p><p xml:id="pX22p0909a1006" cb:place="inline">身無一切○病苦厄難○心無一切
<lb ed="X" n="0909a11"/><lb ed="R091" n="0761a15"/>○貪戀迷惑。</p><p xml:id="pX22p0909a1106" cb:place="inline">諸根悅豫○正念分明○捨報安詳
<lb ed="X" n="0909a12"/><lb ed="R091" n="0761a16"/>○如入禪定。</p><p xml:id="pX22p0909a1206" cb:place="inline">阿彌陀佛○與觀音勢至○諸聖賢
<lb ed="X" n="0909a13"/><lb ed="R091" n="0761a17"/>衆。</p><p xml:id="pX22p0909a1302" cb:place="inline">放光接引○垂手提<g ref="#CB06078">𢹂</g>。</p><p xml:id="pX22p0909a1311" cb:place="inline">樓閣幢旛○異香天
<lb ed="X" n="0909a14"/><lb ed="R091" n="0761a18"/>樂○西方聖境○昭示目前。</p><p xml:id="pX22p0909a1412" cb:place="inline">令諸衆生○見者聞
<lb ed="X" n="0909a15"/><lb ed="R091" n="0761b01"/>者○歡喜感歎○發菩提心。</p><p xml:id="pX22p0909a1512" cb:place="inline">我於爾時○乘金剛
<lb ed="X" n="0909a16"/><lb ed="R091" n="0761b02"/>臺○隨從佛後○如彈指頃。</p><p xml:id="pX22p0909a1612" cb:place="inline">生<name role="" type="person">極樂國</name>○七寶池
<lb ed="X" n="0909a17"/><lb ed="R091" n="0761b03"/>內○勝蓮華中。</p><p xml:id="pX22p0909a1707" cb:place="inline">華開見佛○見諸菩薩○聞妙法
<lb ed="X" n="0909a18"/><lb ed="R091" n="0761b04"/>音○獲無生忍。</p><p xml:id="pX22p0909a1807" cb:place="inline">於須臾間○承事諸佛○親蒙授
<lb ed="X" n="0909a19"/><lb ed="R091" n="0761b05"/>記。</p><p xml:id="pX22p0909a1902" cb:place="inline">得授記<anchor xml:id="nkr_note_add_0909a1901" n="0909a1901"/><anchor xml:id="beg0909a1901" n="0909a1901"/>已<anchor xml:id="end0909a1901"/>。</p><p xml:id="pX22p0909a1906" cb:place="inline">三身四智○五眼六通。</p><p xml:id="pX22p0909a1915" cb:place="inline">無量百
<lb ed="X" n="0909a20"/><lb ed="R091" n="0761b06"/>千○陀羅尼門○一切功德○皆悉成就。</p><p xml:id="pX22p0909a2017" cb:place="inline">然後○
<lb ed="X" n="0909a21"/><lb ed="R091" n="0761b07"/>不違安養○回入娑婆○分身無數○徧十方刹。</p>
<lb ed="X" n="0909a22"/><lb ed="R091" n="0761b08"/><p xml:id="pX22p0909a2201">以不可思議○自在神力○種種方便○度脫衆生。</p>
<lb ed="X" n="0909a23"/><lb ed="R091" n="0761b09"/><p xml:id="pX22p0909a2301">咸令離染○還得淨心○同生西方○入不退地。</p>
<lb ed="X" n="0909a24"/><lb ed="R091" n="0761b10"/><p xml:id="pX22p0909a2401">如此大願。</p><p xml:id="pX22p0909a2405" cb:place="inline">世界無盡○衆生無盡○業及煩惱
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0909b" n="0909b"/>
<lb ed="X" n="0909b01"/><lb ed="R091" n="0761b11"/>○一切無盡。</p><p xml:id="pX22p0909b0106" cb:place="inline">我願無盡。</p><p xml:id="pX22p0909b0110" cb:place="inline">願今○禮佛發願○修
<lb ed="X" n="0909b02"/><lb ed="R091" n="0761b12"/>持功德○回施有情。</p><p xml:id="pX22p0909b0209" cb:place="inline">四恩總報○三有齊資○法
<lb ed="X" n="0909b03"/><lb ed="R091" n="0761b13"/>界衆生○同○圓○種○智。<g ref="#CB17285">󴎅</g>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0909b04"/><lb ed="R091" n="0761b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0909b0401">四恩者。在家。則天地也君也親也師也。出家。則父
<lb ed="X" n="0909b05"/><lb ed="R091" n="0761b15"/>母師僧國王檀越也。三有者。三界也。法界衆生者。
<lb ed="X" n="0909b06"/><lb ed="R091" n="0761b16"/>十方無量世界一切衆生也。心能運載一切法。故
<lb ed="X" n="0909b07"/><lb ed="R091" n="0761b17"/>名乘。以佛爲極。不落二三。故曰一乘也。</p><p xml:id="pX22p0909b0716" cb:place="inline">○染心易
<lb ed="X" n="0909b08"/><lb ed="R091" n="0761b18"/>熾者。識火炎炎。時常發起也。淨德難成者。心水不
<lb ed="X" n="0909b09"/><lb ed="R091" n="0762a01"/>淸。佛月難現也。</p><p xml:id="pX22p0909b0907" cb:place="inline">○翹勤五體。表外儀恭也。披瀝一
<lb ed="X" n="0909b10"/><lb ed="R091" n="0762a02"/>心。明內心敬也。五體者。兩肘兩膝及額也。披瀝者。
<lb ed="X" n="0909b11"/><lb ed="R091" n="0762a03"/>開發洗蕩也。投誠者。以我之心。歸投於佛也。懺悔
<lb ed="X" n="0909b12"/><lb ed="R091" n="0762a04"/>者。斷相續心也。言我及衆生者。求生淨土。須廣大
<lb ed="X" n="0909b13"/><lb ed="R091" n="0762a05"/>心。一體同觀。方偕佛願故。一人懺。卽是一切衆生
<lb ed="X" n="0909b14"/><lb ed="R091" n="0762a06"/>懺也。</p><p xml:id="pX22p0909b1403" cb:place="inline">○一切諸業。不名決定。懺之則無。任之則有。
<lb ed="X" n="0909b15"/><lb ed="R091" n="0762a07"/>信以爲能消滅。一懺便滅。何以故。心力最強也。</p><p xml:id="pX22p0909b1519" cb:place="inline">○
<lb ed="X" n="0909b16"/><lb ed="R091" n="0762a08"/>冤有三。有殺冤。有盜冤。有淫冤。殺盜名怒冤。淫名
<lb ed="X" n="0909b17"/><lb ed="R091" n="0762a09"/>喜冤。一切衆生。以冤爲親。若念佛功深。看得一切
<lb ed="X" n="0909b18"/><lb ed="R091" n="0762a10"/>冤親如光如影。則往生無累矣。</p><p xml:id="pX22p0909b1813" cb:place="inline">○禪觀與持名。本
<lb ed="X" n="0909b19"/><lb ed="R091" n="0762a11"/>是兩法。若體會經文。想我之念佛音聲。直入西方
<lb ed="X" n="0909b20"/><lb ed="R091" n="0762a12"/>靈禽風樹之中。與水流光明寶羅天樂。融成一片。
<lb ed="X" n="0909b21"/><lb ed="R091" n="0762a13"/>便是觀想持名無二也。此名西方禪定。亦名音聲
<lb ed="X" n="0909b22"/><lb ed="R091" n="0762a14"/>禪定。</p><p xml:id="pX22p0909b2203" cb:place="inline">○病苦。四大不調也。厄難。水火刀兵毒藥之
<lb ed="X" n="0909b23"/><lb ed="R091" n="0762a15"/>類也。貪戀。許願求醫食肉懷恩也。迷惑。疑罪多功
<lb ed="X" n="0909b24"/><lb ed="R091" n="0762a16"/>少佛不來迎也。報。報身也。捨報。謂正斷氣時。捨此
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0909c" n="0909c"/>
<lb ed="X" n="0909c01"/><lb ed="R091" n="0762a17"/>報身。精神獨往也。</p><p xml:id="pX22p0909c0108" cb:place="inline">○無生忍者。一切諸法。本自不
<lb ed="X" n="0909c02"/><lb ed="R091" n="0762a18"/>生不滅。旣爲衆生。故顚倒妄見。今以智慧而了達
<lb ed="X" n="0909c03"/><lb ed="R091" n="0762b01"/>之。故曰獲也。得此忍<anchor xml:id="nkr_note_add_0909c0301" n="0909c0301"/><anchor xml:id="beg0909c0301" n="0909c0301"/>已<anchor xml:id="end0909c0301"/>。大用方成。</p><p xml:id="pX22p0909c0314" cb:place="inline">○三身。法身報
<lb ed="X" n="0909c04"/><lb ed="R091" n="0762b02"/>身化身也。四智。八識之妄。還源證眞。轉識成智。其
<lb ed="X" n="0909c05"/><lb ed="R091" n="0762b03"/>數有四也。八識者。眼耳鼻舌身爲前五識。意爲第
<lb ed="X" n="0909c06"/><lb ed="R091" n="0762b04"/>六識。細意不外緣者名第七識。心之本量含藏種
<lb ed="X" n="0909c07"/><lb ed="R091" n="0762b05"/>子者名第八識。修道之人。轉前五識爲成所作智。
<lb ed="X" n="0909c08"/><lb ed="R091" n="0762b06"/>轉第六識爲妙觀察智。轉第七識爲平等性智。轉
<lb ed="X" n="0909c09"/><lb ed="R091" n="0762b07"/>第八識爲大圓鏡智。五眼。肉眼天眼慧眼法眼佛
<lb ed="X" n="0909c10"/><lb ed="R091" n="0762b08"/>眼也。六通。天耳通天眼通神足通他心通宿命通
<lb ed="X" n="0909c11"/><lb ed="R091" n="0762b09"/>漏盡通也。</p><p xml:id="pX22p0909c1105" cb:place="inline">○不退地者三義。一位不退。終不退爲
<lb ed="X" n="0909c12"/><lb ed="R091" n="0762b10"/>凡夫二乘也。二行不退。終不退失所修行業也。三
<lb ed="X" n="0909c13"/><lb ed="R091" n="0762b11"/>念不退。不暫退轉菩提心念也。又曰。雖品居下下。
<lb ed="X" n="0909c14"/><lb ed="R091" n="0762b12"/>地局疑城。然永斷三塗之因。亦名不退也。</p><p xml:id="pX22p0909c1417" cb:place="inline">○界生
<lb ed="X" n="0909c15"/><lb ed="R091" n="0762b13"/>業惱四者不盡。我之大願終亦不盡。運此不盡之
<lb ed="X" n="0909c16"/><lb ed="R091" n="0762b14"/>願力。度此不盡之衆生。方顯無量心光。能與彌陀
<lb ed="X" n="0909c17"/><lb ed="R091" n="0762b15"/>同調矣。</p><p xml:id="pX22p0909c1704" cb:place="inline">○種智。佛智也謂能通達一相無量相也。</p>
<lb ed="X" n="0909c18"/><lb ed="R091" n="0762b16"/><p xml:id="pX22p0909c1801">○或問曰。此經單言持名。願文忽說禪觀。何也。答
<lb ed="X" n="0909c19"/><lb ed="R091" n="0762b17"/>曰。若神明不入觀中。所持之名。非昏卽散。以持名
<lb ed="X" n="0909c20"/><lb ed="R091" n="0762b18"/>爲觀境。非於觀外持名也。或問曰。觀境無聲。觀心
<lb ed="X" n="0909c21"/><lb ed="R091" n="0763a01"/>不動。今乃經行持誦。何謂觀乎。答曰。死法活用。名
<lb ed="X" n="0909c22"/><lb ed="R091" n="0763a02"/>曰善巧。活法死執。是謂癡人。華嚴經云。風中入定。
<lb ed="X" n="0909c23"/><lb ed="R091" n="0763a03"/>聲中入定。古德云。行亦禪。坐亦禪。卽此經行持名
<lb ed="X" n="0909c24"/><lb ed="R091" n="0763a04"/>便是神明在定也。或問曰。觀西方者見佛。持名者
<pb ed="X" xml:id="X22.0432.0910a" n="0910a"/>
<lb ed="X" n="0910a01"/><lb ed="R091" n="0763a05"/>於持名時能見佛乎。答曰。觀佛用心眼。是心中色。
<lb ed="X" n="0910a02"/><lb ed="R091" n="0763a06"/>持名用心聽。是心中聲。然心觀佛色。佛現而說法。
<lb ed="X" n="0910a03"/><lb ed="R091" n="0763a07"/>則有妙聲矣。心聽佛聲。神凝而現瑞。則有妙色矣。
<lb ed="X" n="0910a04"/><lb ed="R091" n="0763a08"/>六塵萬法。迴轉唯心。子但神聽自<anchor xml:id="nkr_note_add_0910a0401" n="0910a0401"/><anchor xml:id="beg0910a0401" n="0910a0401"/>己<anchor xml:id="end0910a0401"/>念佛之聲。久
<lb ed="X" n="0910a05"/><lb ed="R091" n="0763a09"/>之又久之。到一時鼓寂鐘沈。便與如來相見也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0910a06"/><lb ed="R091" n="0763a10"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>修西定課</cb:jhead></cb:juan></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0898b2101" to="#end0898b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0899a0501" to="#end0899a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0899c1901" to="#end0899c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0900c0501" to="#end0900c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0902b2101" to="#end0902b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0902c0401" to="#end0902c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0903a1001" to="#end0903a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0903a2001" to="#end0903a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0903b0801" to="#end0903b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0903c0801" to="#end0903c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0903c2301" to="#end0903c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0904a0101" to="#end0904a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0904a1001" to="#end0904a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0904b1301" to="#end0904b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0904b1401" to="#end0904b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0905a0901" to="#end0905a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0905b0301" to="#end0905b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0905b1301" to="#end0905b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0905c0201" to="#end0905c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">券<note type="cf1">X22n0401_p0165b07</note></lem><rdg wit="#wit.orig">劵</rdg></app>
<app from="#beg0906a0401" to="#end0906a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0907a0501" to="#end0907a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0907a1001" to="#end0907a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0907a1101" to="#end0907a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0907a2401" to="#end0907a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0907b0101" to="#end0907b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0907b1101" to="#end0907b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0907c0801" to="#end0907c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0907c1701" to="#end0907c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0907c1702" to="#end0907c1702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0907c1801" to="#end0907c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0907c1901" to="#end0907c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0907c2201" to="#end0907c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0908a2201" to="#end0908a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0909a1901" to="#end0909a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0909c0301" to="#end0909c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0910a0401" to="#end0910a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0898b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0898b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0899a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0899a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0899c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0899c1901">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0900c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0900c0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0902b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0902b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0902c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0902c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0903a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0903a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0903a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0903a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0903b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0903b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0903c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0903c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0903c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0903c2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0904a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0904a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0904a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0904a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0904b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0904b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0904b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0904b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0905a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0905a0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0905b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0905b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0905b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0905b1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0905c0201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X22.0905c02.19" target="#nkr_note_add_0905c0201">券【CB】，劵【卍續】</note>
<note n="0906a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0906a0401">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0907a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0907a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0907a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0907a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907a2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0907b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0907b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0907c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c0801">己【CB】，已【卍續】</note>
<note n="0907c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0907c1702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c1702">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0907c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0907c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0907c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0907c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0908a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0908a2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0909a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0909a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0909c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0909c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0910a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0910a0401">己【CB】，已【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>